उन्हाळ्यात त्वचेवर लाल चट्टे का उठतात? जाणून घ्या कारणे आणि सोपे उपाय!

मुंबई: निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

कडकडत्या उन्हाळ्याची सुरुवात होताच आरोग्यासोबतच त्वचेच्या अनेक समस्या डोकं वर काढू लागतात. उन्हाळ्यात त्वचेवर लाल चट्टे येणे, रॅशेस उठणे आणि तीव्र खाज सुटणे या तक्रारींमध्ये मोठी वाढ होते. अनेकदा लोक याकडे सामान्य घामोळ्या किंवा उष्णतेचा त्रास म्हणून दुर्लक्ष करतात, परंतु वेळीच योग्य काळजी न घेतल्यास याचे रूपांतर गंभीर फंगल इन्फेक्शन किंवा स्किन ॲलर्जीमध्ये होऊ शकते. नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या एका आरोग्य अहवालानुसार, उन्हाळ्यात प्रखर सूर्यप्रकाश, घाम आणि धुळीमुळे त्वचेच्या समस्या उद्भवण्याचे प्रमाण तब्बल ४० टक्क्यांनी वाढते.

उन्हाळ्यात त्वचा लाल होण्याची ५ प्रमुख कारणे
१. उष्णता, घाम आणि सूर्यप्रकाश: प्रखर उन्हामुळे आणि हानिकारक अतिनील (UV) किरणांमुळे त्वचा पोळली जाते आणि लाल पडते.
२. छिद्रे बंद होणे: शरीराला सतत घाम आल्यामुळे आणि तो साचून राहिल्यामुळे त्वचेची छिद्रे (Sweat Pores) बंद होतात, परिणामी बारीक लाल पुरळ येते.
३. शरीरातील पाण्याचे कमी प्रमाण: डिहायड्रेशनमुळे त्वचा कोरडी पडते. कोरड्या त्वचेवर खाज सुटून लाल रंगाचे मोठे चट्टे तयार होतात.
४. त्वचा पोळणे (Sunburn): प्रखर उन्हाच्या थेट संपर्कात आल्याने संवेदनशील त्वचा होरपळते.
५. रासायनिक क्रिम्सचे दुष्परिणाम: कडक ऊन, घाम आणि चेहऱ्यावर लावल्या जाणाऱ्या वेगवेगळ्या रासायनिक क्रिम्स यांच्या मिश्रणामुळे त्वचेची तीव्र जळजळ होते.

संभाव्य आजार आणि लक्षणे (Differential दॆग्नोसिस)
उन्हाळ्यात येणारे हे लाल चट्टे वेगवेगळ्या प्रकारच्या त्वचेच्या स्थितीचे संकेत असू शकतात. वैद्यकीय शास्त्रानुसार यात प्रामुख्याने ३ शक्यता असतात:

हिट रॅश किंवा घामोळ्या (Heat Rash): घामाच्या ग्रंथी बंद झाल्यामुळे छातीवर, पाठीवर आणि मानेवर बारीक पुरळ उठणे.

सनबर्न (Sunburn): प्रखर उन्हामुळे त्वचा लाल होणे, आग होणे आणि त्वचेचा पापुद्रा निघणे.

काँटॅक्ट डर्मेटायटिस (Contact Dermatitis): घाम आणि कपड्यांचे घर्षण किंवा रासायनिक कॉस्मेटिक्सच्या थेट संपर्कामुळे आलेली ॲलर्जी.

आराम मिळवण्यासाठी ३ सोपे घरगुती उपाय
त्वचेची जळजळ आणि लालसरपणा कमी करण्यासाठी तुम्ही घरच्या घरी खालील ३ नैसर्गिक उपाय करू शकता:

१. कोरफड जेल (Aloe Vera): कोरफडीमध्ये नैसर्गिक अँटी-इन्फ्लेमेटरी आणि अँटीबॅक्टेरियल गुणधर्म असतात. ताजे कोरफड जेल प्रभावित भागावर १५ मिनिटे लावून ठेवल्यास त्वचेला थंडावा मिळतो आणि लालसरपणा कमी होतो.

२. चंदन आणि गुलाब पाणी पेस्ट: शुद्ध चंदन पावडरमध्ये गुलाब पाणी मिक्स करून लेप लावल्याने उन्हामुळे पोळलेल्या त्वचेची जळजळ त्वरित शांत होते.

३. थंड पाण्याचा शेक किंवा दही: बर्फाच्या पाण्याने प्रभावित भाग स्वच्छ करावा किंवा थंड दह्याने हलका मसाज करावा. दह्यातील प्रोबायोटिक्स त्वचेचे बॅक्टेरियापासून रक्षण करतात.

उन्हाळ्यात त्वचेचे रक्षण करण्यासाठी प्रतिबंधात्मक टिप्स
सैल आणि सुती कपडे वापरा: उन्हाळ्यात घट्ट किंवा सिंथेटिक कपडे घालणे टाळा. नेहमी हलक्या रंगाचे, सैल सुती (Cotton) कपडे वापरा, ज्यामुळे घाम साचून राहणार नाही.

भरपूर पाणी प्या: शरीरातील नैसर्गिक हायड्रेशन टिकवून ठेवण्यासाठी दिवसातून किमान ३ ते ४ लिटर पाणी, लिंबू पाणी किंवा ताक प्या.

सनस्क्रीनचा वापर करा: उन्हात बाहेर पडण्यापूर्वी घराबाहेर पडण्याच्या २० मिनिटे आधी चांगल्या दर्जाचे सनस्क्रीन लोशन नक्की लावा.

Disclaimer: ही माहिती सामान्य जागरूकतेसाठी आहे. त्वचेवरील चट्टे जास्त दिवस टिकून राहिल्यास, पू भरल्यास किंवा ताप आल्यास घरगुती उपाय न करता तातडीने तज्ज्ञ चर्मरोगतज्ज्ञांचा (Dermatologist) सल्ला घ्यावा.