उन्हाळ्यात ताक पिण्याचे फायदे काय? जाणून घ्या योग्य वेळ!

मुंबई: निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

उन्हाळ्याच्या दिवसांत कडकडत्या उन्हामुळे शरीराची लाहीलाही होते. घामावाटे मोठ्या प्रमाणावर पाणी आणि शरीरातील आवश्यक क्षार बाहेर पडल्यामुळे डिहायड्रेशन आणि थकवा येण्याची समस्या वाढते. अशा वेळी बाजारातील रासायनिक शीतपेये (कोल्ड ड्रिंक्स) पिण्याऐवजी ‘ताक’ हा एक उत्तम, नैसर्गिक आणि पौष्टिक पर्याय मानला जातो. ताक हे केवळ उन्हाळ्यात शरीराला थंडावा देणारे पेय नसून ते आरोग्याची गुरुकिल्ली आहे. परंतु, त्याचे शरीराला शंभर टक्के फायदे मिळण्यासाठी ते योग्य वेळी, योग्य पद्धतीने आणि विशिष्ट पाचक घटक टाकून पिणे अत्यंत गरजेचे आहे.

ताकातील मुख्य पोषक घटक आणि आरोग्यदायी फायदे
नॅशनल लायब्ररी ऑफ मेडिसिनच्या एका अहवालानुसार, ताक हे शरीरासाठी एक उत्तम ‘नॅशनल इलेक्ट्रोलाइट ड्रिंक’ म्हणून काम करते. यामध्ये व्हिटॅमिन बी-१२, कॅल्शियम, पोटॅशियम आणि फॉस्फरस यांसारखे घटक मुबलक प्रमाणात असतात.

पचनक्रिया सुधारते: ताकामध्ये असलेले लॅक्टिक ॲसिड पोटातील हानिकारक बॅक्टेरियांचा नाश करून ‘गुड बॅक्टेरिया’ वाढवते. यामुळे अपचन, गॅस, पोट फुगणे आणि बद्धकोष्ठतेसारख्या समस्यांवर त्वरित आराम मिळतो.

अॅसिडिटीवर रामबाण उपाय: उन्हाळ्यात तिखट किंवा जड जेवणामुळे होणारी छातीतील जळजळ आणि अॅसिडिटी ताकामुळे त्वरित शांत होते.

वजन कमी करण्यास मदत: दह्याच्या तुलनेत ताकात फॅट्स अत्यंत कमी असतात. एक ग्लास ताकामध्ये केवळ ४० ते ४५ कॅलरीज असतात. हे चयापचय क्रिया (Metabolism) जलद करते, ज्यामुळे शरीरातील अतिरिक्त चरबी जळण्यास मदत होते.

ताकाची ताकद वाढवणारे ‘हे’ ६ खास पदार्थ
ताकाची कार्यक्षमता आणि पाचक शक्ती अधिक वाढवण्यासाठी आयुर्वेदानुसार व वैद्यकीय शास्त्रानुसार त्यात खालील गोष्टींचे मिश्रण करावे

१. भाजलेली जिरे पूड व काळे मीठ: जिरे पचनशक्ती तीव्र करतात, तर काळ्या मिठामुळे पोटातील गॅसची समस्या दूर होते.
२. पुदिना: पुदिन्याची ताजी पाने ताकात बारीक करून टाकल्यास शरीराला दुप्पट थंडावा मिळतो आणि पोटाची जळजळ थांबते.
३. चिमूटभर हिंग: ज्या लोकांना ताक पिल्याने पोटात गॅस किंवा जडपणा जाणवतो, त्यांनी ताकात हिंग टाकून पिणे फायदेशीर ठरते.
४. आले (अद्रक) आणि कढीपत्ता: आल्याचा रस चयापचय क्रिया वाढवतो, तर कढीपत्ता हृदय आणि कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणासाठी चांगला मानला जातो.

ताक पिण्याची ‘योग्य वेळ’ कोणती?
ताक कधी प्यावे, याला आयुर्वेदात खूप महत्त्व आहे. चुकीच्या वेळी ताक पिल्यास त्याचे दुष्परिणाम होऊ शकतात.

सर्वोत्तम वेळ (दुपार): आहारतज्ज्ञांच्या मते, दुपारच्या जेवणासोबत किंवा जेवणानंतर ताक पिणे सर्वात जास्त गुणकारी ठरते. हे आपण खाल्लेले अन्न वेगाने आणि सहज पचवण्यास मदत करते.

कधी पिणे टाळावे? रात्रीच्या वेळी किंवा संध्याकाळनंतर ताक पिणे पूर्णपणे टाळावे. रात्री ताक पिल्याने शरीरात कफदोष वाढू शकतो, तसेच घसा खवखवणे, सर्दी आणि सांधेदुखीचा त्रास उद्भवू शकतो.

ताक पिताना ‘या’ चुका टाळा
खूप थंड किंवा बर्फाचे ताक: फ्रिजमधील अतिशय थंड ताक पिल्याने पोटातील जठराग्नी मंदावतो आणि पचनक्रिया बिघडते. त्यामुळे नेहमी माठातील किंवा सामान्य तापमानाचे ताक प्यावे.

जास्त आंबट ताक: अनेक दिवस फ्रिजमध्ये ठेवलेले किंवा जास्त आंबट झालेले ताक पिल्याने शरीरात पित्त वाढू शकते. नेहमी ताज्या दह्याचे सुगंधी ताक बनवावे.

मिठाचा अतिवापर: ताकाची चव वाढवण्यासाठी त्यात जास्त प्रमाणात मीठ टाकू नका, यामुळे शरीरातील सोडियमची पातळी वाढून रक्तदाबाचा त्रास होऊ शकतो.

थोडक्यात सांगायचे तर, उन्हाळ्याच्या दिवसांत शरीराला निरोगी आणि हायड्रेटेड ठेवण्यासाठी दररोज १ ते २ ग्लास ताजे ताक पिणे हे कोणत्याही महागड्या एनर्जी ड्रिंकपेक्षा हजार पटीने श्रेष्ठ आहे.