पतंजलीला तुकाराम मुंढेंचा दणका; महाराष्ट्रात ७३ लाखांचा औषधसाठा जप्त!

मुंबई/नागपूर : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

अन्न व औषध प्रशासन (FDA) विभागाचे नवनियुक्त आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी पदभार स्वीकारताच महाराष्ट्रात सार्वजनिक आरोग्याशी खेळ करणाऱ्यांविरुद्ध एक मोठी राज्यव्यापी मोहीम सुरू केली आहे. या धडाकेबाज मोहिमेत योगगुरू बाबा रामदेव यांच्या पतंजली आयुर्वेद समूहाशी संबंधित ‘दिव्य फार्मसी’ (हरिद्वार) या कंपनीला मोठा दणका बसला आहे. गंभीर आजारांवर १०० टक्के उपचारांचे खोटे दावे करणाऱ्या आणि ग्राहकांची दिशाभूल करणाऱ्या पतंजलीच्या तब्बल ७३ लाख २४ हजार ६५६ रुपयांचा औषधसाठा एफडीएकडून जप्त करण्यात आला आहे.

तुकाराम मुंढे ॲक्शन मोडमध्ये; राज्यभर एकाच वेळी छापे
प्रशासकीय अधिकारी तुकाराम मुंढे यांनी अन्न व औषध प्रशासनाची सूत्रे हाती घेताच आपल्या नेहमीच्या धडाकेबाज कार्यपद्धतीनुसार औषध निरीक्षकांना कडक निर्देश दिले होते. बाजारात विक्रीसाठी उपलब्ध असलेल्या अनेक आयुर्वेदिक औषधांच्या पॅकेजिंगवर गंभीर आजारांवर हमखास उपचार किंवा प्रतिबंधित दावे करणाऱ्या भ्रामक जाहिराती छापल्या जात असल्याचे प्रशासनाच्या निदर्शनात आले होते. त्यानुसार, शुक्रवारी अन्न व औषध प्रशासनाच्या पथकांनी मुंबई, पुणे, नाशिक, नागपूर, अमरावती, कोकण आणि छत्रपती संभाजीनगर अशा सर्वच प्रमुख विभागांमध्ये एकाच वेळी छापेमारी केली.

नेमका कुठे आणि किती साठा जप्त?
पुणे विभाग: सर्वाधिक २१ लाख ८३ हजार ४२८ रुपये किमतीचा साठा जप्त.

कोकण विभाग: १८ लाख ५८ हजार रुपयांची औषधे ताब्यात.

पुणे शहर: १४ लाख ६८ हजार रुपयांची कारवाई.

नागपूर विभाग: ७ लाख २६ हजार ७५५ रुपयांचा साठा जप्त.

नाशिक विभाग: ७ लाख १० हजार ९४५ रुपयांची औषधे जप्त.

मुंबई: १ लाख ८५ हजार ६०० रुपयांची कारवाई.

अमरावती आणि संभाजीनगर: अनुक्रमे १ लाख ४२ हजार आणि ४८ हजार रुपयांचा औषधसाठा जप्त.

या प्रसिद्ध औषधांवर झाली कारवाईनागपुरातील कळमेश्वर तालुक्यातील येरला येथील ‘मेसर्स आर्योदया सेल्स प्रा. लि.’ या पेढीवर झालेल्या धाडीत पतंजलीच्या अत्यंत लोकप्रिय औषधांचा समावेश होता. यामध्ये प्रामुख्याने खालील औषधांचा मोठा साठा जप्त करण्यात आला आहे:

१. न्यूरोग्रिट गोल्ड (Neurogrit Gold)
२. मेमरीग्रिट (Memorygrit)
३. मधुग्रिट (Madhugrit)
४. मेलानोग्रिट (Melanogrit)
५. सिस्टोग्रिट (Cystogrit) आणि नारीकांती (Narikanti)

FDA चा आक्षेप नेमका कशावर?
जप्त करण्यात आलेल्या औषधांच्या वेष्टनांवर (पॅकेजिंग), लेबल्सवर आणि प्रचार साहित्यामध्ये मेंदूचे आजार, स्मरणशक्ती वाढवणे, मधुमेह, त्वचारोग तसेच इतर गंभीर व जुनाट आजारांवर हमखास आणि प्रभावी उपचार होत असल्याचे दावे करण्यात आले होते. ‘औषधे व जादुई उपाय (आक्षेपार्ह जाहिराती प्रतिबंध) अधिनियम, १९५४’ (Drugs and Magic Remedies Act) नुसार कोणत्याही औषधाबाबत अशा प्रकारे फसव्या, अतिशयोक्त किंवा खात्रीशीर उपचारांचे दावे करणे कायद्याने गुन्हा आहे. यामुळे रुग्णांची दिशाभूल होऊन त्यांच्या आरोग्याला धोका निर्माण होऊ शकतो, म्हणूनच ही कडक कारवाई करण्यात आली.

थेट न्यायालयीन कारवाईचा इशारा
या कारवाईबाबत बोलताना अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी कडक भूमिका घेतली आहे. “सुरक्षित अन्न आणि औषध मिळणे हा प्रत्येक नागरिकाचा मूलभूत अधिकार आहे. जनतेच्या आरोग्याशी खेळ करणाऱ्यांना कोणतीही सवलत दिली जाणार नाही. औषध कायदा १९४० व इतर नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांविरोधात यापुढे केवळ साठा जप्त न करता थेट कायदेशीर न्यायालयीन गुन्हे दाखल केले जातील,” असा स्पष्ट इशारा त्यांनी दिला आहे.

पतंजलीसारख्या मोठ्या ब्रँडवर थेट राज्याच्या मुख्य आयुक्तांनी अशी धडक कारवाई केल्यामुळे औषध उत्पादन क्षेत्रात आणि भ्रामक जाहिराती करणाऱ्या कंपन्यांमध्ये मोठी खळबळ उडाली आहे.