नोएडा हिंसाचार: कामगारांचे उग्र आंदोलन आणि जाळपोळ..!!

मुंबई/नोएडा : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

आठवड्याच्या पहिल्याच दिवशी, सोमवारी नोएडा शहराला कामगारांच्या उग्र आंदोलनाचे ग्रहण लागले. आपल्या विविध मागण्यांसाठी रस्त्यावर उतरलेल्या हजारो कामगारांचा संयम सुटल्याने नोएडातील अनेक भागात हिंसक वळण लागले. संतापलेल्या आंदोलकांनी केवळ कंपन्यांच्या मालमत्तेचे नुकसान केले नाही, तर पोलीस गाड्यांची तोडफोड करून अनेक वाहने आगीच्या हवाली केली. या परिस्थितीमुळे संपूर्ण नोएडा परिसरात तणावाचे वातावरण असून मोठा पोलीस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला आहे.

नेमकी घटना आणि हिंसाचाराचे स्वरूप
नोएडातील विविध औद्योगिक वसाहतींमधील कामगार सोमवारी सकाळी आपल्या मागण्यांसाठी एकत्र जमले होते. सुरुवातीला शांततेत सुरू असलेल्या या आंदोलनाचे रूपांतर काही वेळातच उग्र निदर्शनांमध्ये झाले. प्रशासनाकडून समाधानकारक प्रतिसाद न मिळाल्याने कामगारांचा राग अनावर झाला.

फेज-२ मध्ये जाळपोळ: फेज-२ मधील होजरी कॉम्प्लेक्स परिसरात आंदोलकांनी सर्वाधिक धुमाकूळ घातला. येथे कामगारांनी अनेक खाजगी वाहने पेटवून दिली. आगीच्या ज्वाळा आणि धुराचे लोट परिसरात पसरल्याने घबराट निर्माण झाली होती.

पोलीस गाडीची तोडफोड: आंदोलकांचा राग पोलिसांवरही निघाला. संतप्त जमावाने पोलिसांची एक जीप उलटवून तिची भीषण तोडफोड केली. यावेळी झालेल्या दगडफेकीत काही कर्मचारी आणि पोलीस जखमी झाल्याची प्राथमिक माहिती आहे.

कंपन्यांचे नुकसान: अनेक कंपन्यांच्या इमारतींवर दगडफेक करण्यात आली असून खिडक्यांच्या काचा आणि प्रवेशद्वारांचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झाले आहे.

कामगारांच्या प्रमुख मागण्या काय आहेत?

हे आंदोलन केवळ पगारासाठी नसून कामगारांच्या मूलभूत हक्कांसाठी असल्याचे आंदोलकांचे म्हणणे आहे. त्यांच्या मागण्यांची यादी खालीलप्रमाणे आहे:
१. किमान वेतनाची हमी: सर्व कामगारांना कायद्यानुसार किमान वेतन मिळावे.
२. वेळेवर पगार: दर महिन्याला ठराविक तारखेला पूर्ण पगाराचे वाटप व्हावे.
३. समान काम-समान वेतन: एकाच प्रकारचे काम करणाऱ्या सर्व कामगारांना समान वेतन मिळावे.
४. ओव्हरटाईम: अतिरिक्त कामासाठी दुप्पट दराने मोबदला मिळावा.
५. सामाजिक सुरक्षा: ईपीएफ (EPF), ईएसआय (ESI) आणि ग्रॅच्युइटीचा लाभ सर्व स्तरातील कामगारांना मिळावा.
६. असंघटित क्षेत्रासाठी सुरक्षा: गिग वर्कर्स आणि असंघटित क्षेत्रातील कामगारांनाही सामाजिक आणि रोजगार सुरक्षा प्रदान करावी.
७. महिला सुरक्षा: महिला कामगारांसाठी सुरक्षित कार्यस्थळ आणि तक्रार निवारण समितीची स्थापना करावी.

प्रशासकीय कारवाई आणि पोलिसांचा फौजफाटा
नोएडातील बिघडलेली परिस्थिती पाहता पोलीस आयुक्त आणि वरिष्ठ प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी घटनास्थळी धाव घेतली आहे. शहरात ठिकठिकाणी आरएएफ (RAF) आणि अतिरिक्त पोलीस बल तैनात करण्यात आले आहे. सध्या पोलीस अधिकारी कामगारांच्या प्रतिनिधींशी चर्चा करून त्यांना शांत करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. ज्या भागात जाळपोळ झाली आहे, तिथे अग्निशमन दलाच्या गाड्या तैनात असून परिस्थिती नियंत्रणात आणण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.

जिल्हाधिकाऱ्यांचे आश्वासन
नोएडाच्या जिल्हाधिकारी मेधा रूपम यांनी या प्रकरणाची दखल घेत कामगारांना शांततेचे आवाहन केले आहे. त्यांनी स्पष्ट केले की, “प्रशासन कामगारांच्या हितासाठी पूर्णपणे वचनबद्ध आहे. त्यांच्या मागण्यांवर विचार करून नियमानुसार योग्य तो तोडगा काढला जाईल. मात्र, कोणीही कायदा हातात घेऊ नये किंवा सार्वजनिक मालमत्तेचे नुकसान करू नये.

औद्योगिक क्षेत्रात भीतीचे सावट आणि उत्पादनावर परिणाम
नोएडा हे उत्तर भारतातील एक प्रमुख औद्योगिक केंद्र मानले जाते. मात्र, सोमवारच्या या उग्र हिंसाचारामुळे औद्योगिक क्षेत्रात भीतीचे वातावरण पसरले आहे. शेकडो कंपन्यांनी सुरक्षिततेच्या कारणास्तव आपले कामकाज दुपारनंतर पूर्णपणे बंद ठेवण्याचा निर्णय घेतला. हजारो कामगार रस्त्यावर उतरल्याने कच्च्या मालाची वाहतूक आणि तयार उत्पादनांची डिलिव्हरी विस्कळीत झाली आहे. उद्योजकांच्या संघटनांनी या घटनेचा निषेध व्यक्त केला असून, “अशा हिंसाचारामुळे गुंतवणुकीवर वाईट परिणाम होईल,” अशी भीती व्यक्त केली आहे. त्यांनी प्रशासनाकडे औद्योगिक वसाहतींमध्ये कायमस्वरूपी पोलीस चौकी उभारण्याची मागणी केली आहे.

कामगारांच्या हितासाठी नवीन समितीची शक्यता
परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन जिल्हा प्रशासनाने कामगार संघटनांच्या नेत्यांशी प्राथमिक चर्चा केली आहे. सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, कामगारांच्या मागण्यांचा अभ्यास करण्यासाठी एक विशेष त्रिपक्षीय समिती स्थापन केली जाऊ शकते. या समितीत प्रशासन, कंपनी मालक आणि कामगार प्रतिनिधींचा समावेश असेल. किमान वेतनाची अंमलबजावणी न करणाऱ्या कंपन्यांची यादी तयार करण्याचे आदेश जिल्हाधिकाऱ्यांनी कामगार विभागाला दिले आहेत. जोपर्यंत ठोस लेखी आश्वासन मिळत नाही, तोपर्यंत शांत राहणार नाही, अशी भूमिका काही कामगार संघटनांनी घेतली आहे, ज्यामुळे प्रशासनावरील ताण वाढला आहे.

वाहतुकीवर परिणाम
या आंदोलनामुळे नोएडातील अनेक प्रमुख रस्ते बंद करण्यात आले असून वाहतूक वळवण्यात आली आहे. औद्योगिक क्षेत्रातील कंपन्यांचे कामकाज सध्या ठप्प असून उद्योजकांमध्ये भीतीचे वातावरण आहे. “प्रशासनाने आता शांततेचे आवाहन केले असून, अफवांवर विश्वास न ठेवता औद्योगिक शांतता राखण्यासाठी सहकार्य करावे, असे आवाहन नोएडा पोलिसांनी सर्व नागरिकांना केले आहे.”