“भारताने साथ दिली, म्हणून आम्ही धावून आलो!” – इराणचा भावूक संदेश

मुंबई/नवी दिल्ली: निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

जागतिक राजकारणाच्या पटावर सध्या अनेक उलथापालथी होत आहेत. रशिया-युक्रेन युद्ध असो वा इस्रायल-हमास संघर्ष, जग दोन गटांत विभागले गेले आहे. अशा तणावाच्या वातावरणात, पश्चिम आशियातील एक शक्तिशाली देश असलेल्या इराणने भारतासाठी एक अत्यंत भावनिक आणि ऐतिहासिक संदेश जारी केला आहे. “ज्या वेळी संपूर्ण जगाने आमच्याकडे पाठ फिरवली होती, तेव्हा केवळ भारतीय जनतेने आम्हाला साथ दिली; म्हणूनच आजच्या संकटाच्या काळात आम्ही भारताच्या मदतीसाठी खंभीरपणे उभे आहोत,” अशा शब्दांत इराणच्या सर्वोच्च नेतृत्वाने आपल्या भावना व्यक्त केल्या आहेत.

मैत्रीचे ऋण फेडण्याची वेळ
गेल्या काही दिवसांपासून इराण आणि इस्रायलमधील संघर्ष टोकाला पोहोचला आहे. या युद्धजन्य परिस्थितीचा थेट परिणाम जागतिक व्यापारावर आणि विशेषतः भारताच्या ऊर्जा पुरवठ्यावर होण्याची शक्यता निर्माण झाली होती. होर्मुझची समुद्रधुनी (Strait of Hormuz), जिथून भारताचा बहुतांश कच्चा तेल आणि एलपीजी (LPG) पुरवठा होतो, तिथे तणाव वाढला होता. मात्र, इराणने एक विशेष अधिकृत निवेदन प्रसिद्ध करून भारताला आश्वस्त केले आहे.

इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने म्हटले आहे की, “भारत आणि इराणचे संबंध हे केवळ राजकीय किंवा व्यापारी स्वरूपाचे नाहीत, तर ते हजारो वर्षांच्या संस्कृतीशी आणि रक्ताच्या नात्यासारख्या भावनेशी जोडलेले आहेत. जेव्हा इराणवर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कठोर आर्थिक निर्बंध लादले गेले होते, तेव्हा भारताने आमचा हात सोडला नाही. भारताने आमच्याकडून तेल खरेदी करणे सुरू ठेवले आणि चाबहार बंदरासारख्या प्रकल्पांतून आम्हाला विकासाची नवी दिशा दिली. आता जेव्हा भारताला आमच्या सहकार्याची गरज आहे, तेव्हा इराण आपला शब्द पाळणार.

भारतीय जहाजांना विशेष संरक्षण
युद्धामुळे समुद्रातील व्यापार मार्ग असुरक्षित झाले असताना, इराणने भारतीय व्यापारी जहाजांना “विशेष सुरक्षा कवच” देण्याचे जाहीर केले आहे. इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्सनी (IRGC) स्पष्ट केले आहे की, भारतीय ध्वज असलेली जहाजे कोणत्याही अडथळ्याशिवाय या मार्गावरून प्रवास करू शकतील. उलट, गरज पडल्यास इराणचे नौदल या जहाजांना संरक्षण देईल. “भारतीय लोकांचे प्रेम आणि त्यांनी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून आम्हाला दिलेला नैतिक पाठिंबा आमच्यासाठी कोणत्याही शस्त्रापेक्षा मोठा आहे,” असे इराणने आपल्या संदेशात नमूद केले आहे.

सोशल मीडियावर ‘मैत्री’चा ट्रेंड
इराणच्या या विधानानंतर भारतीय सोशल मीडियावर एकच लाट उसळली आहे. ‘इराण-भारत मैत्री’ (Iran-India Friendship) हा हॅशटॅग ट्रेंड होत आहे. भारतीय नागरिकांनी इराणच्या या भूमिकेचे स्वागत केले आहे. अनेक तज्ज्ञांचे मते, भारताने नेहमीच ‘वसुधैव कुटुंबकम्’ या तत्त्वाचे पालन केले आहे. कोणत्याही दबावाखाली न येता भारताने इराणसोबतचे आपले स्वतंत्र परराष्ट्र धोरण जपले, त्याचेच हे फळ आज देशाला मिळत आहे.

ऊर्जा सुरक्षा आणि आर्थिक दिलासा
इराणने घेतलेल्या या भूमिकेमुळे भारतीय अर्थव्यवस्थेला मोठा दिलासा मिळाला आहे. जर होर्मुझच्या समुद्रधुनीतून होणारा पुरवठा खंडित झाला असता, तर भारतात पेट्रोल, डिझेल आणि गॅसच्या किमती गगनाला भिडल्या असत्या. मात्र, इराणने दिलेल्या सुरक्षिततेच्या हमीमुळे कच्च्या तेलाच्या किमती स्थिर राहण्यास मदत होणार आहे. भारतीय तेल कंपन्यांनीही इराणच्या या निर्णयाचे स्वागत केले असून, यामुळे पुरवठा साखळी सुरक्षित राहील, असा विश्वास व्यक्त केला आहे.

चाबहार बंदर: मैत्रीचा भक्कम स्तंभ
इराणने आपल्या संदेशात ‘चाबहार बंदर’ प्रकल्पाचा विशेष उल्लेख केला आहे. हे बंदर केवळ व्यापाराचे केंद्र नसून ते भारत आणि इराणमधील विश्वासाचे प्रतीक आहे. अफगाणिस्तान आणि मध्य आशियातील देशांशी जोडले जाण्यासाठी भारताला या बंदराचा मोठा फायदा होतो. इराणने म्हटले आहे की, “चाबहार हे दोन्ही देशांच्या सामायिक भविष्याचे प्रवेशद्वार आहे आणि आम्ही ते अधिक मजबूत करण्यासाठी कटिबद्ध आहोत.

राजकीय विश्लेषकांचे मत
जागतिक घडामोडींचे अभ्यासक म्हणतात की, इराणचा हा संदेश केवळ भावनिक नसून तो जगातील महासत्तांना दिलेला एक स्पष्ट इशाराही आहे. भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखालील भारताच्या ‘स्ट्रॅटेजिक ऑटोनॉमी’चा (Strategic Autonomy) हा विजय मानला जात आहे. भारताने कोणाचीही बाजू न घेता, केवळ राष्ट्रहित आणि मैत्रीला प्राधान्य दिले, त्यामुळेच आज इराणसारखा देश भारताच्या पाठीशी ढाल बनून उभा आहे.

निष्कर्ष:
संकटाच्या वेळी जो धावून येतो, तोच खरा मित्र असतो. इराणने आपल्या कृतीतून आणि शब्दांतून हे सिद्ध केले आहे. “भारतीय लोकांनी साथ दिली म्हणून आम्ही मदत केली,” हे वाक्य येणाऱ्या अनेक दशकांसाठी भारत-इराण संबंधांची नवी व्याख्या ठरणार आहे. ही केवळ दोन देशांतील मैत्री नाही, तर दोन प्राचीन संस्कृतींनी एकमेकांना दिलेला सन्मान आहे. भारत आणि इराणमधील हे वाढते सहकार्य केवळ ऊर्जा क्षेत्रापुरते मर्यादित राहणार नाही. दोन्ही देशांनी भविष्यात तंत्रज्ञान, शिक्षण आणि कृषी क्षेत्रातही भागीदारी करण्याचा मानस व्यक्त केला आहे. इराणने दिलेला हा भावनिक प्रतिसाद दोन्ही देशांमधील मैत्रीला एका नव्या उंचीवर नेणारा ठरेल, यात शंका नाही.