उन्हाळ्यात अमृतासारखे आहे ‘मटक्यातील पाणी’; जाणून घ्या फायदे!

मुंबई/नवी दिल्ली : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

उन्हाळा सुरू झाला की, कडक ऊन आणि घामामुळे अंगाची लाहीलाही होते. अशा वेळी बाहेरून आल्यावर प्रत्येकालाच थंडगार पाणी पिण्याची तीव्र इच्छा होते. आजकाल घराघरांमध्ये पाण्याचा थंड करण्यासाठी फ्रीजचा (Refrigerator) वापर केला जातो. परंतु, फ्रीजचे अतिथंड पाणी आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकते. या पार्श्वभूमीवर, आपल्या पूर्वजांनी पिढ्यानपिढ्या वापरलेले पारंपरिक ‘मातीचे मटके’ (घडा) हा आरोग्यासाठी सर्वोत्तम आणि नैसर्गिक पर्याय ठरत आहे. मटक्यातील पाणी केवळ नैसर्गिकरित्या थंड आणि ताजेतवाने करणारे नसून, ते उन्हाळ्यात शरीराला हायड्रेट ठेवण्यासाठी आणि पचनक्रिया सुधारण्यासाठी अत्यंत गुणकारी मानले जाते.

१. ‘बाष्पीभवन’ प्रक्रियेमुळे पाणी होते नैसर्गिकरित्या थंड
मातीच्या मटक्यामध्ये पाणी थंड होण्यामागे एक सोपे वैज्ञानिक कारण आहे. मातीच्या घड्याला अत्यंत सूक्ष्म अशी असंख्य छिद्रे असतात. या छिद्रांमधून पाण्याचे सतत मंद गतीने बाष्पीभवन (Evaporation) होत राहते. विज्ञानाच्या नियमानुसार, बाष्पीभवन होण्यासाठी लागणारी उष्णता मटक्यातील पाण्यातूनच घेतली जाते, ज्यामुळे आतील पाण्याचे तापमान कमी होते आणि पाणी नैसर्गिकरित्या थंड, सुवासिक आणि ताजे राहते. फ्रीजच्या पाण्यासारखे हे पाणी हाडांना किंवा घशाला त्रास देत नाही.

२. पचनक्रिया सुधारण्यास आणि ॲसिडिटी दूर करण्यास उपयुक्त
मातीमध्ये नैसर्गिकरित्या ‘अल्कलाईन’ (Alkaline – आम्लारी) गुणधर्म असतात. आपल्या शरीरात खाण्यापिण्याच्या सवयींमुळे अनेकदा ॲसिडिक (आम्लीय) प्रमाण वाढते, ज्यामुळे ॲसिडिटी, गॅस आणि अपचनाचा त्रास होतो. जेव्हा आपण मातीच्या मटक्यातील पाणी पितो, तेव्हा मातीचे अल्कलाईन गुणधर्म पाण्यातील ॲसिडसोबत प्रक्रिया करून शरीराचा पीएच (pH) स्तर संतुलित ठेवतात. यामुळे पचनक्रिया अत्यंत मजबूत होते आणि पोटाचे विकार दूर राहतात.

३. गळ्यासाठी सुरक्षित आणि प्रतिकारशक्ती वाढवणारे
उन्हाळ्यात कडक उन्हातून आल्यावर फ्रीजमधील अतिथंड पाणी पिल्याने अनेकांना खोकला, सर्दी, घसा बसणे किंवा टॉन्सिल्सचा त्रास होतो. मात्र, मटक्यातील पाण्याचे तापमान शरीराच्या तापमानाशी सुसंगत असते. त्यामुळे हे पाणी पिल्याने घशाला कोणताही त्रास होत नाही. याशिवाय, मातीमध्ये असलेले नैसर्गिक खनिज घटक पाण्यात विरघळल्यामुळे हे पाणी शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती (Immunity) वाढवण्यास मदत करते.

४. चयापचय क्रिया (Metabolism) गतिमान करते
प्लास्टिकच्या बॉटल्समध्ये ठेवलेले पाणी पिल्याने त्यातील ‘बायस्फेनॉल ए’ (BPA) सारखे विषारी घटक शरीरात जाऊन चयापचय क्रियेवर वाईट परिणाम करतात. याउलट, मातीच्या घड्यातील पाणी रासायनिक घटकांपासून पूर्णपणे मुक्त असते. हे पाणी शरीरातील टेस्टोस्टेरॉनचा स्तर संतुलित राखते आणि चयापचय क्रिया (Metabolism) गतिमान करते, ज्यामुळे शरीराला दिवसभर ऊर्जा मिळते.

५. उन्हाळ्यात ‘लू’ (Heat Stroke) पासून संरक्षण
उन्हाळ्याच्या दिवसांत उष्ण हवेमुळे शरीरातील पाण्याचे प्रमाण वेगाने कमी होते आणि माणसाला ‘लू’ लागण्याचा किंवा उष्माघाताचा (Heat Stroke) धोका असतो. मटक्यातील पाणी शरीरातील खनिजे आणि जीवनसत्त्वांचे प्रमाण टिकवून ठेवते. हे पाणी प्यायल्याने शरीर दीर्घकाळ हायड्रेट राहते आणि उन्हाचा त्रास कमी होतो.

आरोग्य तज्ज्ञांचा सल्ला आणि काळजी
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, मटक्यातील पाण्याचे पूर्ण फायदे मिळवण्यासाठी दरवर्षी उन्हाळ्याच्या सुरुवातीला नवीन मटके खरेदी करावे. मटके नियमितपणे स्वच्छ धुवावे आणि ते नेहमी हवेशीर ठिकाणी ठेवावे, जेणेकरून बाष्पीभवन प्रक्रिया चांगल्या प्रकारे होईल.