तुकाराम मुंढे यांची धडक कारवाई; ३ जिल्ह्यांत भेसळयुक्त आंबे, तूप जप्त!

मुंबई : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

आपल्या कडक आणि धडक कार्यपद्धतीसाठी प्रसिद्ध असलेले ज्येष्ठ प्रशासकीय अधिकारी तुकाराम मुंढे यांनी राज्यात पदभार स्वीकारताच अन्न आणि औषध प्रशासन (FDA) विभागात मोठी खळबळ उडवून दिली आहे. राज्यातील जनतेच्या आरोग्याशी खेळणाऱ्या भेसळखोरांविरुद्ध त्यांनी आता थेट युद्ध पुकारले आहे. तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखालील विशेष पथकाने एकाच वेळी पुणे, छत्रपती संभाजीनगर आणि धाराशिव (उस्मानाबाद) या तीन मोठ्या जिल्ह्यांमध्ये अत्यंत गोपनीय पद्धतीने धडक तपासणी मोहीम राबवली. या महाकारवाईत मानवी आरोग्याला घातक ठरणाऱ्या रासायनिक भेसळयुक्त आंब्यांचा साठा, निकृष्ट दर्जाचे तूप आणि मोठ्या प्रमाणावर भेसळयुक्त खवा जप्त करण्यात आला आहे.या एकाच वेळी झालेल्या धाडसत्रामुळे संपूर्ण राज्यातील खाद्यपदार्थांच्या बाजारात आणि अनैतिक नफा कमावणाऱ्या काळ्याबाजार करणाऱ्या व्यापाऱ्यांमध्ये प्रचंड घबराट पसरली आहे.

अन्नावरील छाप्यांचे सत्र: तीन जिल्ह्यांत एकाच वेळी धडक
मिळालेल्या अधिकृत माहितीनुसार, अन्न व औषध प्रशासनाच्या मुख्य आयुक्त कार्यालयाला वेगवेगळ्या गुप्त सूत्रांकडून या तीन जिल्ह्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर रासायनिक आणि निकृष्ट दर्जाचे अन्नपदार्थ बाजारात आणले जात असल्याची खात्रीशीर माहिती मिळाली होती. या माहितीची गंभीर दखल घेत आयएएस अधिकारी तुकाराम मुंढे यांनी तात्काळ विशेष पथके तयार केली. स्थानिक पोलिसांचा ताफा सोबत घेऊन या पथकांनी वेगवेगळ्या गोदामांवर, शीतगृहांवर (Cold Storages) आणि घाऊक व्यापाऱ्यांच्या अड्ड्यांवर अचानक छापे टाकले.

1. पुण्यात रसायनांनी पिकवलेले आंबे जप्त: पुण्यातील मुख्य बाजारपेठ आणि गोदामांवर टाकलेल्या छाप्यात कॅल्शियम कार्बाईड (Calcium Carbide) आणि इतर घातक चिनी केमिकल्सचा वापर करून कृत्रिमरीत्या पिकवलेले शेकडो बॉक्स आंबे जप्त करण्यात आले आहेत. हे आंबे दिसायला अतिशय पिवळेधमक आणि आकर्षक दिसत असले, तरी ते खाल्ल्याने कॅन्सर आणि पोटाचे गंभीर आजार होण्याचा धोका तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे.

2. छत्रपती संभाजीनगरमध्ये बनावट तूप जप्त: संभाजीनगर परिसरातील काही नामांकित ब्रँड्सच्या नावाखाली विकले जाणारे भेसळयुक्त तूप आणि वनस्पती तेलाचे मिश्रण जप्त करण्यात आले आहे. शुद्ध तुपाचा सुगंध यावा यासाठी यामध्ये काही रासायनिक इसेन्स वापरले जात असल्याचे उघड झाले आहे.

3. धाराशिवमध्ये सणासुदीचा भेसळयुक्त खवा जप्त: धाराशिव जिल्ह्यात मिठाई बनवण्यासाठी परराज्यातून आणि स्थानिक पातळीवर तयार करण्यात आलेला शेकडो किलो निकृष्ट दर्जाचा खवा आणि मावा जप्त करण्यात आला आहे. यामध्ये स्टार्च, डिटर्जंट आणि पांढऱ्या रंगाच्या पावडरची भेसळ असल्याचा प्राथमिक संशय व्यक्त केला जात आहे.

प्राथमिक तपासणीत रासायनिक घटक उघड; सर्व नमुने प्रयोगशाळेत
कारवाईदरम्यान अन्न व औषध प्रशासनाच्या फिरत्या प्रयोगशाळांनी (Mobile Labs) घटनास्थळीच काही अन्नपदार्थांची प्राथमिक तपासणी केली. या प्राथमिक चाचणीतच या पदार्थांमध्ये आरोग्याला अत्यंत घातक असणारे रासायनिक घटक आणि निकृष्ट दर्जाचे पदार्थ वापरल्याचे समोर आले. त्यानंतर कोणतीही दिरंगाई न करता तुकाराम मुंढे यांच्या आदेशानुसार संबंधित सर्व संशयास्पद माल जागीच जप्त करून सील करण्यात आला आहे.प्रशासनाने दिलेल्या माहितीनुसार, जप्त केलेल्या सर्व अन्नपदार्थांचे अधिकृत नमुने (Samples) अंतिम रासायनिक विश्लेषणासाठी शासकीय प्रयोगशाळेत (Laboratory) पाठवण्यात आले आहेत. लॅबचा अंतिम अहवाल येताच संबंधित दोषी व्यापाऱ्यांवर अन्न सुरक्षा आणि मानके कायदा (FSSAI) अंतर्गत थेट गुन्हे दाखल केले जातील.

“कोणाचीही गय केली जाणार नाही” – तुकाराम मुंढे यांचा इशारा
या धडक कारवाईनंतर प्रशासकीय वर्तुळातून आणि जनतेकडून तुकाराम मुंढे यांच्या निर्णयाचे जोरदार स्वागत केले जात आहे. या कारवाईबाबत बोलताना प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की, लोकांच्या आरोग्याशी आणि जीवाशी खेळण्याचा अधिकार कोणालाही नाही. नफा कमावण्यासाठी जे व्यापारी सण-उत्सवाच्या काळात किंवा उन्हाळ्याच्या दिवसांत आंब्यासारख्या फळांमध्ये भेसळ करतात, अशा गुन्हेगारांना अजिबात सोडले जाणार नाही. दोषी आढळल्यास संबंधित व्यापाऱ्यांचे परवाने (Licenses) कायमचे रद्द केले जातील आणि त्यांना थेट तुरुंगाची हवा खावी लागेल.

नागरिकांना प्रशासनाचे आवाहन
अन्न व औषध प्रशासनाने सर्वसामान्य नागरिकांनाही आवाहन केले आहे की, उघड्यावरील, अत्यंत स्वस्त दरात मिळणारे आणि संशयास्पद वाटणारे आंबे, तूप किंवा खवा खरेदी करणे टाळावे. आंबे खरेदी करताना ते नैसर्गिकरीत्या पिकलेले आहेत की नाही, याची खात्री करा. तसेच, कोणत्याही दुकानात भेसळ होत असल्याचा संशय आल्यास तात्काळ स्थानिक प्रशासनाकडे किंवा टोल फ्री क्रमांकावर तक्रार नोंदवावी, तक्रारदाराचे नाव पूर्णपणे गुप्त ठेवले जाईल.या धडक कारवाईमुळे ग्राहकांना मोठा दिलासा मिळाला असून, भेसळमुक्तीसाठी तुकाराम मुंढे यांचे हे ‘क्लीनअप मिशन’ यापुढेही संपूर्ण राज्यात असेच सुरू राहणार असल्याचे संकेत मिळत आहेत.