‘झुरळ’ अपमानाला तरुणांचे चोख उत्तर; सोशल मीडियावर ‘डिजिटल बंड’!

मुंबई : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

देशातील तरुण पिढीकडे केवळ सोशल मीडियावर ट्रोलिंग करणारी जमात म्हणून पाहणाऱ्या मानसिकतेला आता तरुणांनी आपल्या संघटित ताकदीने चोख उत्तर दिले आहे. “तरुणांना झुरळाची उपमा देऊन त्यांचा अपमान करणाऱ्या सरन्यायाधीशांना आता त्यांच्याच भाषेत तरुणाईने आरसा दाखवला आहे,” अशा तीव्र भावना सध्या सोशल मीडियावरून व्यक्त होत आहेत. सामान्य युवकांची ताकद कमी लेखणाऱ्या प्रवृत्तींविरोधात देशातील तरुण आता एकत्र आला असून, हा केवळ एक वाद नसून व्यवस्थेविरोधातील संतापाचा मोठा उद्रेक असल्याचे चित्र निर्माण झाले आहे.

काय आहे नेमके प्रकरण?
काही दिवसांपूर्वी एका सुनावणी दरम्यान किंवा सार्वजनिक वक्तव्यात सरन्यायाधीशांनी डिजिटल माध्यमांवर व्यक्त होणाऱ्या तरुणांचा उल्लेख संतापजनक पद्धतीने केल्याचा आरोप करत तरुणांमध्ये असंतोष पसरला आहे. तरुणांना ‘झुरळ’ म्हणत त्यांच्या अस्तित्वाला आणि विचार मांडण्याच्या स्वातंत्र्याला आव्हान दिले गेले. मात्र, ज्यांना सामान्य युवकांची ताकद कमी वाटते, त्यांनी आता इंटरनेटवर उमटणारा हा जनक्षोभ ऐकण्याची आणि पाहण्याची गरज निर्माण झाली आहे. आजचा तरुण हा केवळ करमणुकीसाठी सोशल मीडिया वापरत नाही, तर तो स्वतःची स्वतंत्र विचारधारा, राजकीय समज आणि सामाजिक भूमिका घेऊन उभा राहणारा सजग नागरिक आहे, हे या आंदोलनाने सिद्ध केले आहे.

‘कॉकरोच जनता पार्टी’ आणि डिजिटल बंड
या अपमानाचा बदला घेण्यासाठी तरुणांनी सोशल मीडियावर एक अनोखे आंदोलन छेडले आहे. ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ (Cockroach Janata Party) हा शब्द सध्या इंटरनेटवर प्रचंड ट्रेंड होत आहे. सुरुवातीला हा केवळ एक मजेचा किंवा उपरोधिक विषय वाटत असला, तरी आता तो प्रस्थापित व्यवस्थेविरोधातील तीव्र संतापाचे आणि प्रतिकाराचे प्रतीक बनत चालला आहे.सोशल मीडियाच्या माध्यमातून तरुणांनी हे दाखवून दिले आहे की, जर त्यांना पायदळी तुडवण्याजोगे ‘झुरळ’ समजले जात असेल, तर हेच ‘झुरळ’ संपूर्ण व्यवस्थेची झोप उडवू शकतात. फेसबुक, एक्स (ट्विटर), आणि इंस्टाग्राम यांसारख्या प्लॅटफॉर्मवर लाखो तरुण या मोहिमेत सामील झाले असून, प्रस्थापित मानसिकतेविरुद्ध हा एक प्रकारे ‘डिजिटल बंडाचा इशारा’ मानला जात आहे.

तरुणांना कमी लेखण्याची मानसिकता नडणार
भारतात जगातील सर्वात मोठी तरुण लोकसंख्या आहे. कोणत्याही देशाचे भविष्य हे तिथल्या तरुणांच्या हातामध्ये असते. मात्र, उच्च पदांवर बसलेल्या व्यक्तींकडून जेव्हा याच तरुणांच्या क्षमतेवर आणि त्यांच्या विचारसरणीवर शंका घेतली जाते, तेव्हा लोकशाहीच्या पायाला धक्का बसतो. तरुणांना निर्णय प्रक्रियेपासून दूर ठेवणे किंवा त्यांच्या आवाजाला ‘ट्रोलिंग’ म्हणून हिणवणे ही सरंजामशाही मानसिकता आहे. याच मानसिकतेवर तरुणांनी डिजिटल माध्यमातून कडाडून प्रहार केला आहे. हा वाद केवळ शब्दांचा राहिला नसून, तो आता आत्मसन्मानाची लढाई बनला आहे.

लोकशाहीत प्रत्येक आवाज महत्त्वाचा
भारतीय लोकशाहीने प्रत्येक नागरिकाला अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य दिले आहे. लोकशाहीत कोणताही आवाज लहान किंवा निरुपयोगी नसतो. जेव्हा जेव्हा सामान्य जनतेचा, विशेषतः तरुणांचा आवाज दाबण्याचा प्रयत्न केला जातो, तेव्हा तेव्हा एका नवीन आंदोलनाचा जन्म होतो, हा इतिहास आहे. भूतकाळात रस्त्यावर उतरून क्रांती झाली होती, तर आजचा तरुण ‘डिजिटल स्पेस’चा वापर करून व्यवस्थेला जाब विचारत आहे. सोशल मीडिया हे आता केवळ गप्पा मारण्याचे साधन राहिलेले नसून, ते अन्यायाविरुद्ध लढण्याचे एक प्रभावी शस्त्र बनले आहे.

निष्कर्ष आणि भविष्यातील संकेत
सरन्यायाधीशांच्या वक्तव्यावर आलेली ही प्रतिक्रिया प्रशासकीय आणि न्यायालयीन पातळीवर बसलेल्या लोकांसाठी एक मोठा धडा आहे. तरुणाईला गृहीत धरण्याची चूक महागात पडू शकते, हाच संदेश यातून मिळतो. ‘कॉकरोच जनता पार्टी’च्या माध्यमातून सुरू झालेले हे डिजिटल आंदोलन येणाऱ्या काळात अधिक तीव्र होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. लोकशाहीचा चौथा स्तंभ आणि न्यायव्यवस्था यांनी जनतेच्या, विशेषतः तरुणांच्या भावनांचा आदर राखणे गरजेचे आहे, अन्यथा हे डिजिटल बंड रस्त्यावरील आंदोलनात रुपांतरित व्हायला वेळ लागणार नाही, असा इशाराच या माध्यमातून तरुणांनी दिला आहे.