रस्ता नसल्याने रुग्णवाहिका पोहोचली नाही; गर्भवतीची ट्रॅक्टरवरच प्रसूती!

मुंबई : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

देशात एकीकडे बुलेट ट्रेन, हायवे आणि डिजिटल क्रांतीच्या गप्पा मारल्या जात असताना, दुसरीकडे ओडिशातील एका दुर्गम गावातून प्रशासकीय अनास्थेचे अत्यंत वेदनादायक आणि लाजिरवाणे वास्तव समोर आले आहे. ओडिशाच्या कालाहांडी (Kalahandi) जिल्ह्यात पक्का रस्ता नसल्यामुळे एका गर्भवती महिलेपर्यंत वेळेत रुग्णवाहिका पोहचू शकली नाही. प्रसूती कळांनी विव्हळत असलेल्या या महिलेला ग्रामस्थांनी अखेर ट्रॅक्टरच्या ट्रॉलीमध्ये टाकून रुग्णालयाकडे नेण्यास सुरुवात केली. मात्र, रस्त्याची दुरवस्था आणि प्रचंड हादऱ्यांमुळे या महिलेची रस्त्यातच ट्रॅक्टरवर प्रसूती झाली आणि तिने एका गोंडस मुलीला जन्म दिला. या खळबळजनक घटनेमुळे देशातील ग्रामीण भागातील आरोग्य यंत्रणा आणि दळणवळणाच्या बकाल अवस्थेवर पुन्हा एकदा तीव्र प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

नेमकी काय आहे घटना?मिळालेल्या माहितीनुसार, ही हृदयद्रावक घटना कालाहांडी जिल्ह्यातील जयपाटणा ब्लॉकच्या (Jayapatna block) अंतर्गत येणाऱ्या दाबिरिघाटी (Dabirighati) या दुर्गम गावात घडली आहे. येथील स्थानिक रहिवासी असलेल्या उर्मिला माझी (Urmila Majhi) या गर्भवती महिलेला रात्री उशिरा अचानक तीव्र प्रसूती कळा येऊ लागल्या. घाबरलेल्या कुटुंबीयांनी तातडीने शासकीय आपत्कालीन रुग्णवाहिका सेवेशी (१०८ एम्बुलन्स) संपर्क साधला आणि मदत मागितली.

रुग्णवाहिका तात्काळ रवाना झाली, पण गावाच्या वेशीजवळ येताच चालकाला गाडी थांबवावी लागली. कारण दाबिरिघाटी गावाकडे जाणारा कोणताही पक्का रस्ता अस्तित्वातच नव्हता. संपूर्ण रस्ता चिखलमय, खड्डेयुक्त आणि वाहने चालवण्यास अयोग्य होता. परिणामी, रुग्णवाहिका गावापासून तब्बल १० किलोमीटर दूर चचरागुडा (Chacharaguda) गावात थांबून राहिली आणि तेथून पुढे जाण्यास चालकाने असमर्थता दर्शवली.

रुग्णवाहिका न आल्याने ट्रॅक्टरचा थरारक प्रवास: तिथल्या घरात उर्मिला माझी यांच्या प्रसूती कळा असह्य झाल्या होत्या आणि तिचा जीव धोक्यात होता. रुग्णवाहिका १० किमी दूर उभी असल्याचे समजताच ग्रामस्थांनी वेळ न गमावता तात्काळ गावातील एक शेतीचा ट्रॅक्टर आणला. उर्मिला यांना ट्रॅक्टरच्या खडखडणाऱ्या ट्रॉलीमध्ये झोपवण्यात आले आणि रात्रीच्या अंधारात, खड्डेमय रस्त्यावरून ट्रॅक्टर रुग्णवाहिकेच्या दिशेने निघाला.

मात्र, नशिबाचे दशावतार असे की, ट्रॅक्टरने निम्मे अंतरही पार केले नव्हते, तोच ट्रॉलीतील तीव्र हादऱ्यांमुळे उर्मिला यांच्या वेदना शिगेला पोहोचल्या. आजूबाजूला कोणतीही वैद्यकीय सुविधा, डॉक्टर किंवा परिचारिका नसताना, केवळ गावातील महिलांच्या मदतीने उर्मिला यांनी ट्रॅक्टरच्या ट्रॉलीतच मुलीला जन्म दिला.

बाळ-बाळंतीण रुग्णालयात दाखल; प्रकृती चिंताजनक: प्रसूती झाल्यानंतर ट्रॅक्टर चचरागुडा गावात पोहोचला, जिथे रुग्णवाहिका उभी होती. तेथून पुढे माता आणि नवजात बालकाला तातडीने नजीकच्या मैदालपूर प्राथमिक आरोग्य केंद्रात (Maidalpur Medical Centre) नेण्यात आले. प्राथमिक उपचार केल्यानंतर डॉक्टरांनी तपासले असता, नवजात माता उर्मिला माझी यांना तीव्र रक्तक्षय (Anaemia) आणि मलेरियाचा (Malaria) संसर्ग झाल्याचे निष्पन्न झाले. त्यांची प्रकृती गंभीर असल्याने दोघांनाही तातडीने नबरंगपूर जिल्हा मुख्यालय रुग्णालयात (Nabarangpur District Headquarters Hospital) हलवण्यात आले असून सध्या त्यांच्यावर उपचार सुरू आहेत.

“विकासाच्या” दाव्यांची उडाली लक्तरे: या धक्कादायक घटनेचा व्हिडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यानंतर देशभरातून संताप व्यक्त होत आहे. स्थानिक नागरिकांच्या मते, हा भाग अधिकृतपणे कालाहांडी जिल्ह्यात येत असला, तरी आरोग्य सेवांसाठी त्यांना नेहमी शेजारील नबरंगपूर जिल्ह्यावर अवलंबून राहावे लागते. स्वातंत्र्य मिळून अनेक दशके उलटली तरी या सीमावर्ती आणि आदिवासी बहुल भागात साधं वाहन जाण्याजोगा रस्ता तयार करण्यात आलेला नाही, ही अत्यंत शरमेची बाब आहे.

ग्रामीण भागातील जनतेने लोकप्रतिनिधी आणि प्रशासनाला अनेकदा रस्ता दुरुस्तीसाठी निवेदने दिली, पण ‘आश्वासनांशिवाय’ त्यांच्या पदरात काहीही पडले नाही. जर वेळेत रस्ता मिळाला असता, तर एका मातेला ट्रॅक्टरच्या अस्वच्छ ट्रॉलीमध्ये जीव धोक्यात घालून बाळाला जन्म द्यावा लागला नसता.

प्रशासनाविरोधात नागरिकांमध्ये तीव्र असंतोष: या घटनेने पुन्हा एकदा सिस्टीम फेल्युअर (Infrastructure failure) चव्हाट्यावर आणले आहे. अशा दुर्गम भागातील माता आणि बालमृत्यूचे प्रमाण रोखण्यासाठी सरकार कोट्यवधी रुपयांच्या योजना राबवत असल्याचा दावा करते; परंतु ग्राउंड झिरोवरील (Ground Zero) वास्तव या दाव्यांच्या चिंधड्या उडवणारे आहे. दाबिरिघाटी गावातील संतप्त तरुणांनी आणि ग्रामस्थांनी इशारा दिला आहे की, जर प्रशासनाने या भागात त्वरित पक्क्या रस्त्याचे बांधकाम सुरू केले नाही आणि आरोग्य सुविधा सुधारल्या नाहीत, तर तीव्र आंदोलन छेडण्यात येईल.