नीट आंदोलन लाठीचार्जप्रकरणी सर्वोच्च न्यायालयात सुनावणी!

मुंबई : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

नीट (NEET) पेपरफुटीविरोधात कॉक्रोच जनता पक्षाच्या (CJP) नेतृत्वाखाली झालेल्या आंदोलनादरम्यान पोलिसांनी केलेल्या कथित दडपशाही आणि अतिबळाच्या वापराबाबत दाखल याचिकांवर सर्वोच्च न्यायालयात आज, सोमवारी (३ ऑगस्ट २०२६) महत्त्वपूर्ण सुनावणी होणार आहे. सरन्यायाधीश सूर्यकांत, न्यायमूर्ती जयमाल्य बागची आणि न्यायमूर्ती व्ही. मोहना यांच्या खंडपीठासमोर ही सुनावणी पार पडणार आहे.या देशव्यापी आंदोलनादरम्यान पोलिसांनी केलेल्या लाठीचार्ज, अश्रूधुराचा वापर आणि आंदोलक विद्यार्थ्यांविरुद्ध झालेल्या दडपशाहीची स्वतंत्र चौकशी करण्याची मागणी या याचिकांद्वारे करण्यात आली आहे.

सर्वोच्च न्यायालयात दाखल करण्यात आलेल्या दोन वेगवेगळ्या याचिकांमध्ये दिल्ली आणि इतर राज्यांमध्ये झालेल्या आंदोलनांतील पोलीस कारवाईवर तीव्र आक्षेप घेण्यात आले आहेत.

1. अतिबळाचा गैरवापर: २० जुलै रोजी कॉक्रोच जनता पक्षाच्या नेतृत्वाखालील हजारो विद्यार्थ्यांनी संसदेवर काढलेल्या मार्चदरम्यान पोलिसांनी अमानुष लाठीचार्ज, अश्रूधूर आणि पॅलेट गन्सचा वापर केल्याचा आरोप आहे. या कारवाईत १०० हून अधिक विद्यार्थी आणि आंदोलक जखमी झाले होते.

2. स्वतंत्र चौकशीची मागणी: याचिकाकर्त्यांच्या वतीने ज्येष्ठ विधिज्ञांनी न्यायालयात बाजू मांडताना म्हटले आहे की, शांततापूर्ण आंदोलन करणे हा संविधानाने दिलेला अधिकार आहे. त्यामुळे पोलिसांच्या या दडपशाहीची उच्चस्तरीय आणि स्वतंत्र समितीमार्फत चौकशी करण्यात यावी.

3. सीसीटीव्ही आणि पुरावे जतन करण्याचे निर्देश: यापूर्वी झालेल्या सुनावणीत न्यायालयाने या आंदोलनाशी संबंधित सर्व सीसीटीव्ही फुटेज, ड्रोन रेकॉर्डिंग आणि व्हिडिओग्राफी सुरक्षित ठेवण्याचे आदेश प्रशासनाला दिले होते.

या प्रकरणात केवळ विद्यार्थ्यांच्या बाजूनेच नव्हे, तर कर्तव्यावर असलेल्या पोलीस कर्मचाऱ्यांच्या कुटुंबीयांकडूनही सर्वोच्च न्यायालयात धाव घेण्यात आली आहे. आंदोलनादरम्यान झालेल्या हिंसेत ११८ हून अधिक पोलीस कर्मचारी गंभीर जखमी झाले होते. आंदोलक विद्यार्थ्यांनी पोलिसांवर दगडफेक आणि हल्ला केल्याचा आरोप या प्रति-याचिकेतून करण्यात आला असून, दोषी आंदोलकांवरही कडक कारवाई करण्याची मागणी करण्यात आली आहे. न्यायालयाने स्पष्ट केले आहे की, दोन्ही बाजूंच्या हिंसेची आणि आरोपांची चौकशी एकाच स्वतंत्र प्रक्रियेद्वारे केली जाईल.

३ मे २०२६ रोजी झालेल्या नीट-युजी (NEET-UG) परीक्षेत मोठ्या प्रमाणावर गैरव्यवहार आणि पेपरफुटी झाल्याचे उघड झाले होते. केंद्र सरकारने १२ मे रोजी ही परीक्षा रद्द करून २१ जून रोजी फेरपरीक्षा घेतली होती. मात्र, या संपूर्ण प्रकरणाच्या निषेधार्थ कॉक्रोच जनता पक्षाने (CJP) सलग ३६ दिवस देशव्यापी आंदोलन चालवले होते. या तीव्र आंदोलनानंतर आणि वाढत्या राजकीय दबावानंतर तत्कालीन केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी २५ जुलै रोजी आपल्या पदाचा राजीनामा दिला होता.

एकीकडे सर्वोच्च न्यायालयात पोलिसांच्या भूमिकेवर सुनावणी होत असताना, दुसरीकडे नीट पेपरफुटी प्रकरणाचा तपास करणाऱ्या सीबीआयने (CBI) १३ मुख्य आरोपींविरुद्ध सुमारे २०,००० पानांचे मुख्य आरोपपत्र आणि हजारो पानांची सहपत्रे दिल्लीच्या विशेष फास्ट ट्रॅक कोर्टात सादर केली आहेत. या पेपरफुटीमागे शिक्षक, कोचिंग क्लासेसचे चालक आणि आंतरराज्यीय टोळ्यांचा मोठा कट असल्याचे सीबीआयच्या तपासात उघड झाले आहे.आज सर्वोच्च न्यायालय विद्यार्थ्यांवर झालेल्या लाठीचार्जप्रकरणी पोलिसांना काय खडे बोल सुनावणार, तसेच अटक केलेल्या किंवा कारवाईची भीती असलेल्या विद्यार्थ्यांना अंतरिम दिलासा देणार का, याकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे.