महाराष्ट्र पाऊस अपडेट: १२ जिल्ह्यांना ऑरेंज अलर्ट, पिकांचे नुकसान..!!

मुंबई/पुणे: निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

मार्च महिन्याच्या अखेरीस सुरू झालेला अवकाळी पावसाचा फेरा एप्रिलच्या पहिल्या आठवड्यातही कायम असून, राज्याच्या अनेक भागांत पावसाने अक्षरशः धुमाकूळ घातला आहे. भारतीय हवामान विभागाने (IMD) परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून पुणे, नाशिक आणि मराठवाड्यातील काही जिल्ह्यांसह एकूण १२ जिल्ह्यांना ‘ऑरेंज अलर्ट’ जारी केला आहे. ऐन उन्हाळ्यात सुरू असलेल्या या निसर्गाच्या लहरीपणामुळे जनजीवन विस्कळीत झाले असून शेतीपिकांचे अतोनात नुकसान झाले आहे.

का आणि कुठे दिलाय ‘ऑरेंज अलर्ट’?
हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, अरबी समुद्र आणि बंगालच्या उपसागरावरून येणाऱ्या आर्द्रतेमुळे आणि हवेच्या कमी दाबाच्या पट्ट्यामुळे राज्यात हे पोषक वातावरण तयार झाले आहे. पुढील ४८ ते ७२ तास राज्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे असून, प्रामुख्याने पुणे, नाशिक, जळगाव, सोलापूर, अहिल्यानगर, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बीड आणि धाराशिव या जिल्ह्यांत ५०-६० किमी वेगाने वारे वाहण्याची आणि मुसळधार पावसाची शक्यता आहे.

शेतीचे अतोनात नुकसान: ५ लाख एकरांवरील पिकांना फटका
या अवकाळी पावसाचा सर्वाधिक फटका बळीराजाला बसला आहे. प्राथमिक अंदाजानुसार, राज्यातील २९ जिल्ह्यांमधील सुमारे ५,१२,०८७ एकर (२,०४,८३५ हेक्टर) क्षेत्रावरील रब्बी पिकांचे नुकसान झाले आहे

बागायतदार हवालदिल: उत्तर महाराष्ट्र आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील द्राक्ष, डाळिंब, आंबा आणि केळीच्या बागांचे मोठे नुकसान झाले आहे. काढणीला आलेला आंबा पावसामुळे गळून पडला आहे.
कांदा आणि गहू: शेतात काढून ठेवलेला कांदा आणि गहू पावसात भिजल्याने शेतकऱ्यांच्या हाता तोंडाशी आलेला घास हिरावला गेला आहे.

प्रशासनाकडून मदतीचे आश्वासन
राज्यात झालेल्या या अतोनात नुकसानीचे पंचनामे करण्याचे आदेश सरकारने दिले आहेत. मुख्यमंत्री आणि कृषिमंत्री यांनी बाधित भागांचा दौरा करून शेतकऱ्यांना लवकरच आर्थिक मदत देण्याचे आश्वासन दिले आहे. नुकसानग्रस्त भागातील पंचनामे युद्धपातळीवर पूर्ण करून भरपाईची प्रक्रिया सुरू करण्यात येईल, असे महसूल विभागाने स्पष्ट केले आहे.

नागरिकांसाठी खबरदारीच्या सूचना
वादळी वाऱ्यासह पाऊस होत असल्याने प्रशासनाने नागरिकांना सतर्क राहण्याचे आवाहन केले आहे:
१. झाडाखाली आसरा घेऊ नका: सोसाट्याचा वारा वाहत असल्याने जुनी झाडे किंवा फांद्या पडण्याची शक्यता असते.
२. वीज उपकरणांपासून सावध: विजांच्या कडकडाटाच्या वेळी विद्युत खांब, ट्रान्सफॉर्मर आणि इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांपासून दूर राहावे.
३. शेतमालाची सुरक्षा: शेतकऱ्यांनी आपला काढलेला माल सुरक्षित ठिकाणी झाकून ठेवावा, जेणेकरून अधिक नुकसान टाळता येईल.

हवामानाचा पुढचा अंदाज
हवामान अभ्यासकांच्या मते, ७ एप्रिलनंतर पावसाचा जोर काहीसा ओसरण्याची चिन्हे आहेत. मात्र, १२ एप्रिलनंतर पुन्हा एकदा उन्हाचा कडाका वाढून तापमान ४० अंश सेल्सिअसच्या पुढे जाण्याची शक्यता आहे. तूर्तास, महाराष्ट्रावर अवकाळीचे हे संकट कायम असून नागरिकांनी हवामानाचे अपडेट्स पाहूनच प्रवासाचे नियोजन करावे.

विभागीय तडाखा: मराठवाडा आणि विदर्भाची स्थिती
केवळ पश्चिम महाराष्ट्र किंवा उत्तर महाराष्ट्रच नाही, तर मराठवाडा आणि विदर्भातही या अवकाळी पावसाने भीषण रूप धारण केले आहे. छत्रपती संभाजीनगर, जालना आणि बीड जिल्ह्यांत विजांच्या कडकडाटासह झालेल्या पावसामुळे अनेक ठिकाणी वीज पुरवठा खंडित झाला आहे. विदर्भात अमरावती आणि नागपूर विभागात गारपिटीचा जोर अधिक असल्याने संत्रा बागांना मोठा फटका बसला आहे. झाडावरून संत्री गळून पडल्याने फळ उत्पादक शेतकऱ्यांचे लाखो रुपयांचे नुकसान झाले आहे. अनेक ठिकाणी घरांवरील छप्पर उडून गेल्याच्या आणि झाडे उन्मळून पडल्याच्या घटनाही समोर आल्या आहेत.

हवामान बदलाचा वाढता धोका
निसर्गाचा हा लहरीपणा केवळ योगायोग नसून, तो हवामान बदलाचा (Climate Change) एक गंभीर संकेत असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. मार्च आणि एप्रिल महिन्यात तापमानात मोठी वाढ होणे अपेक्षित असताना, वारंवार निर्माण होणारे कमी दाबाचे पट्टे राज्याच्या हवामानावर परिणाम करत आहेत. ग्लोबल वॉर्मिंगमुळे समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान वाढत आहे, ज्यामुळे आर्द्रतेचे प्रमाण वाढून उन्हाळ्यातही पावसाळी वातावरण तयार होत आहे. गेल्या पाच वर्षांतील आकडेवारी पाहिल्यास, महाराष्ट्रात अवकाळी पावसाचे प्रमाण आणि तीव्रता सातत्याने वाढत असल्याचे दिसून येते, जे भविष्यातील शेतीसाठी चिंतेची बाब आहे.

पशुधनाची सुरक्षा आणि ग्रामीण जनजीवन
या वादळी पावसामुळे केवळ पिकांचेच नाही, तर पशुधनाचेही मोठे नुकसान झाले आहे. विजा पडल्यामुळे अनेक ठिकाणी जनावरे दगावल्याच्या बातम्या येत आहेत. ग्रामीण भागात कच्च्या घरांची पडझड झाल्याने अनेक कुटुंबे उघड्यावर आली आहेत. प्रशासनाने जिल्हाधिकाऱ्यांमार्फत तातडीने नुकसानीचे पंचनामे करून बाधित कुटुंबांना आणि पशुपालकांना सानुग्रह मदत जाहीर करण्याची मागणी सामाजिक संघटनांकडून होत आहे. महसूल विभागाने तलाठ्यांना बांधावर जाऊन नुकसानीची पाहणी करण्याचे निर्देश दिले आहेत, जेणेकरून मदतीची प्रक्रिया जलद होईल.

पुढील ४८ तास अत्यंत महत्त्वाचे
हवामान विभागाने दिलेल्या इशाऱ्यानुसार, पुढील ४८ तास राज्यासाठी अत्यंत संवेदनशील आहेत. विशेषतः सायंकाळच्या वेळी विजांचा कडकडाट आणि वाऱ्याचा वेग वाढण्याची शक्यता आहे. नागरिकांनी अफवांवर विश्वास न ठेवता अधिकृत हवामान अंदाजाचे पालन करावे. ज्या भागात ‘ऑरेंज अलर्ट’ आहे, तिथे प्रशासनाने आपत्ती व्यवस्थापन पथके तैनात ठेवली आहेत.