कल्पना खरातला नवऱ्याच्या व्यवहारांची ‘कल्पना’ कशी नाही? कोर्टाचा सवाल

मुंबई/पुणे: निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

सेवा विकास बँक गैरव्यवहार आणि मनी लाँड्रिंग प्रकरणाने आता एक नवे वळण घेतले आहे. या प्रकरणातील मुख्य आरोपी विजय खरात यांच्या पत्नी कल्पना खरात यांच्या जामीन अर्जावर सुनावणी करताना न्यायालयाने अत्यंत कडक ताशेरे ओढले आहेत. “तुमच्या नावावर कोट्यवधींचे व्यवहार होतात आणि तुम्हाला त्याची साधी ‘कल्पना’ कशी नाही?” असा रोखठोक सवाल न्यायालयाने विचारला आहे. विशेष म्हणजे, कागदपत्रांवरील अंगठ्याच्या ठशांनी कल्पना खरात यांचा या व्यवहारातील सहभाग अधिक स्पष्ट केल्याचे निरीक्षण न्यायालयाने नोंदवले आहे.

काय आहे नेमके प्रकरण?
पिंपरी-चिंचवडमधील सेवा विकास को-ऑपरेटिव्ह बँकेत शेकडो कोटींचा कर्ज घोटाळा झाला आहे. या घोटाळ्याचा मुख्य सूत्रधार अमर मुलचंदानी याला मदत केल्याचा आरोप विजय खरात यांच्यावर आहे. खरात यांनी बँकेचे अधिकारी असताना अधिकारांचा गैरवापर करून बनावट कर्ज प्रकरणे मंजूर केली. यातून मिळालेला काळा पैसा त्यांनी स्वतःच्या आणि पत्नीच्या (कल्पना खरात) नावे विविध मालमत्तांमध्ये गुंतवल्याचा आरोप अंमलबजावणी संचालनालयाने (ED) केला आहे.

कोर्टाची महत्त्वाची निरीक्षणे
कल्पना खरात यांनी न्यायालयात जामिनासाठी अर्ज केला होता. त्यांच्या वकिलांनी असा दावा केला की, “कल्पना खरात या एक गृहिणी आहेत. त्यांना त्यांच्या पतीच्या व्यावसायिक व्यवहारांची किंवा बँकेतील कामाची कोणतीही माहिती नव्हती. त्यांनी केवळ विश्वासापोटी काही कागदपत्रांवर सह्या किंवा अंगठे दिले असतील.

मात्र, न्यायालयाने हा दावा फेटाळून लावला. न्यायालयाने म्हटले की, “जेव्हा एखाद्या महिलेच्या बँक खात्यातून आणि नावाने करोडो रुपयांची उलाढाल होते, तेव्हा ती व्यक्ती पूर्णपणे अनभिज्ञ असू शकत नाही. विशेषतः जेव्हा कागदपत्रांवर केवळ सह्याच नाही, तर अंगठ्याचे ठसेही उमटवण्यात आले आहेत, तेव्हा याचा अर्थ असा होतो की ती व्यक्ती त्या प्रक्रियेत सक्रिय सहभागी होती.

अंगठ्याच्या ठशांनी संशय बळावला
तपासादरम्यान ईडीला अनेक अशी कागदपत्रे सापडली आहेत, ज्यावर कल्पना खरात यांचे अंगठ्याचे ठसे आहेत. हे ठसे अशा कागदपत्रांवर आहेत ज्याद्वारे बँकांकडून बेकायदेशीरपणे कर्ज उचलले गेले किंवा मालमत्तांची खरेदी-विक्री झाली. न्यायालयाने नमूद केले की, “अंगठ्याचा ठसा देणे ही एक जाणीवपूर्वक केलेली कृती आहे. त्यामुळे आपल्याला काहीच माहित नाही, हा बचाव या ठिकाणी टिकू शकत नाही.

मनी लाँड्रिंगमधील सहभाग
ईडीच्या दाव्यानुसार, विजय खरात यांनी गुन्ह्यातून कमावलेला पैसा (Proceeds of Crime) लपवण्यासाठी कल्पना खरात यांच्या नावाचा वापर केला. त्यांच्या नावावर अनेक बेनामी व्यवहार करण्यात आले. या व्यवहारांमुळे बँकेच्या हजारो ठेवीदारांचे पैसे बुडाले आहेत. हा केवळ कौटुंबिक व्यवहार नसून हा एका मोठ्या आर्थिक गुन्ह्याचा भाग आहे, असे न्यायालयाने स्पष्ट केले.

राजकीय आणि सामाजिक वर्तुळात खळबळ
सेवा विकास बँक घोटाळ्यामुळे आधीच सहकार क्षेत्रात मोठी खळबळ उडाली आहे. आता आरोपींच्या कुटुंबियांच्या सहभागावर न्यायालयाने ओढलेल्या ताशेऱ्यांमुळे तपासाची व्याप्ती वाढण्याची शक्यता आहे. न्यायालयाने कल्पना खरात यांचा जामीन अर्ज फेटाळून लावल्याने त्यांच्या अडचणीत वाढ झाली आहे.

न्यायालयाच्या या सवालामुळे आता तपास यंत्रणांना अधिक बळ मिळाले आहे. अंगठ्याच्या ठशांचे फॉरेन्सिक ऑडिट आणि संबंधित मालमत्तांच्या खरेदी-विक्रीची कागदपत्रे आता या खटल्यात मुख्य पुरावा ठरणार आहेत. पती-पत्नी दोघांनी संगनमताने हा घोटाळा केल्याचा प्राथमिक निष्कर्ष न्यायालयाने काढला आहे.
या निकालामुळे आर्थिक गुन्ह्यात ‘आम्हाला काही माहित नाही’ असे म्हणून हात झटकणाऱ्या नातेवाईकांसाठी हा एक मोठा दणका मानला जात आहे.