विश्वास नांगरे पाटील: २६/११ चे नायक आणि तरुणांचे प्रेरणास्थान | जीवनप्रवास

मुंबई : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

विश्वास नांगरे पाटील: खाकी वर्दीतील ‘ब्रँड’ आणि जिद्दीचा चालता-बोलता इतिहास
भारतीय पोलीस सेवेत असे काही मोजके अधिकारी असतात, ज्यांचे नाव घेताच डोळ्यासमोर केवळ एक वर्दी नाही, तर एक आदर्श व्यक्तिमत्व उभे राहते. महाराष्ट्राच्या मातीतील एक शेतकरी पुत्र ते मुंबईच्या लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाचे (ACB) अतिरिक्त पोलीस महासंचालक, हा विश्वास नांगरे पाटील यांचा प्रवास म्हणजे निव्वळ संघर्ष आणि ध्येयवेड्या जिद्दीचे महाकाव्य आहे. २६/११ च्या मुंबई हल्ल्यातील ‘हिरो’ आणि लाखो स्पर्धा परीक्षा देणाऱ्या तरुणांचे प्रेरणास्थान असलेल्या या अधिकाऱ्याने पोलीस दलाची प्रतिमा सामान्यांच्या नजरेत उंचावली आहे.

१. कोल्हापूरच्या मातीतून दिल्लीच्या तख्तापर्यंत
सांगली जिल्ह्यातील कोकरूड या छोट्याशा गावात जन्मलेल्या विश्वास नांगरे पाटील यांचे सुरुवातीचे शिक्षण ग्रामीण भागात झाले. यूपीएससी परीक्षेत पहिल्याच प्रयत्नात यश मिळवणे हे त्यांचे स्वप्न होते. “कष्ट इतक्या शांततेत करा की तुमचे यश धिंगाणा घालेल,” हे त्यांचे वाक्य त्यांच्या प्रवासाला तंतोतंत लागू पडते. १९९७ च्या बॅचचे आयपीएस अधिकारी म्हणून त्यांनी जेव्हा पोलीस दलात पाऊल ठेवले, तेव्हापासून त्यांनी कधीही मागे वळून पाहिले नाही.

२. २६/११: मृत्यूच्या छायेत गाजवलेले शौर्य
विश्वास नांगरे पाटील यांच्या नावाचा उल्लेख २६/११ च्या मुंबई दहशतवादी हल्ल्याशिवाय पूर्ण होऊ शकत नाही. त्यावेळी ते कोल्हापूरचे पोलीस अधीक्षक होते, पण कर्तव्याच्या ओढीने ते मुंबईत धावून आले. ताज हॉटेलमध्ये दहशतवादी शिरलेले असताना, कोणतीही बुलेटप्रूफ जॅकेट किंवा आधुनिक शस्त्रे नसताना केवळ एका सर्व्हिस रिव्हॉल्वरच्या जोरावर त्यांनी दहशतवाद्यांशी दोन हात केले. त्यांच्या या साहसामुळे अनेक निष्पाप लोकांचे प्राण वाचले. या अतुलनीय शौर्यासाठी त्यांना ‘राष्ट्रपती पोलीस पदक’ देऊन सन्मानित करण्यात आले.

३. तरुणांचे ‘कॅप्टन’ आणि वैचारिक नेतृत्व
विश्वास नांगरे पाटील हे केवळ गुन्हेगारांवर वचक बसवणारे अधिकारी नाहीत, तर ते एक उत्तम वक्ते आणि लेखकही आहेत. त्यांचे ‘कर लो दुनिया मुठ्ठी में’ आणि ‘मन में है विश्वास’ ही पुस्तके घराघरात पोहोचली आहेत. स्पर्धा परीक्षेच्या जगात अपयशाने खचलेल्या तरुणांना पुन्हा उभे करण्याचे काम त्यांच्या शब्दांनी केले आहे. त्यांच्या व्याख्यानांना होणारी गर्दी ही एखाद्या चित्रपट अभिनेत्यापेक्षा कमी नसते. खाकी वर्दीत असूनही सामाजिक बांधिलकी जपणारा असा अधिकारी दुर्मिळ असतो.

४. विविध पदांवरील ‘धडाका’
त्यांनी लातूर, कोल्हापूर, ठाणे, नाशिक आणि मुंबई यांसारख्या शहरांत काम करताना गुन्हेगारी मोडीत काढली. नाशिकचे पोलीस आयुक्त असताना त्यांनी राबवलेली ‘हेल्मेट सक्ती’ आणि वाहतूक शिस्तीच्या मोहिमा प्रचंड गाजल्या. सद्यस्थितीत (मे २०२६) ते महाराष्ट्र लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाचे (ACB) अतिरिक्त पोलीस महासंचालक म्हणून कार्यरत आहेत. सरकारी व्यवस्थेतील भ्रष्टाचार मुळासकट उपटून काढण्यासाठी त्यांनी सध्या ‘झीरो टॉलरन्स’ धोरण स्वीकारले आहे, ज्यामुळे भ्रष्ट अधिकाऱ्यांचे धाबे दणाणले आहेत.

५. फिटनेस आणि शिस्तीचे ‘आयडल’
वयाची पन्नाशी ओलांडल्यानंतरही विश्वास नांगरे पाटील यांचा फिटनेस हा चर्चेचा विषय असतो. सायकलिंग, रनिंग आणि वर्कआउट यांतून ते तरुणांना निरोगी राहण्याचा संदेश देतात. “तुमचे शरीर हे तुमचे पहिले मंदिर आहे,” असे मानणारे पाटील हे स्वतःच्या शिस्तीतून पोलीस दलाला एक नवी ऊर्जा देतात.

६. जनसामान्यांचा ‘पोलीस’
सामान्य माणसाला पोलीस स्टेशनमध्ये जाण्याची भीती वाटते, पण विश्वास नांगरे पाटील यांनी ‘फ्रेंडली पोलिसिंग’चा पाया रचला. तक्रारदाराचे म्हणणे शांतपणे ऐकून घेणे आणि त्याला न्याय मिळवून देणे ही त्यांची कामाची पद्धत आहे. राजकीय दबावाखाली न झुकता कायद्याने काम करणे ही त्यांची खासियत आहे.

विश्वास नांगरे पाटील हे नाव आज एका ‘ब्रँड’ मध्ये रूपांतरित झाले आहे. ते केवळ एक आयपीएस अधिकारी नाहीत, तर ते कष्टाळू भारताचा चेहरा आहेत. त्यांच्या कारकिर्दीतील प्रत्येक वळण हे सांगते की, जर तुमच्या मनात विश्वास असेल आणि मनगटात कष्ट करण्याची तयारी असेल, तर जगातील कोणतीही शक्ती तुम्हाला यशस्वी होण्यापासून रोखू शकत नाही. महाराष्ट्राच्या पोलीस दलाला मिळालेला हा एक अमूल्य हिरा आहे, ज्याचा प्रकाश येणाऱ्या अनेक पिढ्यांना प्रेरणा देत राहील.