हुरुन रिपोर्ट २०२६: मुकेश अंबानी सर्वात श्रीमंत, अदानी अव्वल!
मुंबई : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा
भारतातील बड्या व्यावसायिक कुटुंबांची संपत्ती आणि त्यांच्या आर्थिक दबदब्याबाबतची एक अत्यंत महत्त्वाची आकडेवारी आता समोर आली आहे. ‘२०२६ बारक्लेज प्रायव्हेट क्लायंट्स हुरुन इंडिया मोस्ट व्हॅल्युएबल फॅमिली बिझनेस लिस्ट’ (Barclays Private Clients Hurun India Most Valuable Family Businesses List) नुकतीच जाहीर झाली आहे. या ताज्या अहवालानुसार, रिलायन्स इंडस्ट्रीजचे सर्वेसर्वा मुकेश अंबानी यांचे कुटुंब देशातील सर्वात मूल्यवान आणि श्रीमंत कौटुंबिक व्यवसाय म्हणून पहिल्या क्रमांकावर कायम आहे. तर अहमदाबादचे अब्जाधीश उद्योगपती गौतम अदानी आणि त्यांच्या कुटुंबाने पहिल्या पिढीतील यशस्वी उद्योजकांमध्ये अव्वल स्थान पटकावले आहे.
हुरुन इंडियाच्या अहवालानुसार, गेल्या वर्षभरात मुकेश अंबानी यांच्या कुटुंबाच्या संपत्तीत ८.५ टक्क्यांची घसरण झाली आहे. या घसरणीनंतरही अंबानी कुटुंब तब्बल २५.८ लाख कोटी रुपयांच्या (₹२५.८२ लाख कोटी) अफाट नेटवर्थसह भारतातील सर्वात श्रीमंत बिझनेस फॅमिली ठरले आहे. रिलायन्स समूहाचा ऊर्जा, रिटेल आणि डिजिटल क्षेत्रातील वाढता विस्तार या अथांग संपत्तीचा मुख्य आधार आहे. विशेष म्हणजे, दुसऱ्या क्रमांकावर असलेल्या बिर्ला कुटुंबाच्या तुलनेत अंबानींच्या व्यवसायाचे एकूण मूल्य तिपटीहून अधिक आहे, जे त्यांची भारतीय अर्थव्यवस्थेवरील मजबूत पकड दर्शवते.
या यादीचे आणखी एक मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे पहिल्या पिढीतील (Self-made) उद्योजकांचा वाढता आलेख. यामध्ये अदानी समूहाचे प्रमुख गौतम अदानी यांचे कुटुंब १९.६ लाख कोटी रुपयांच्या विशाल संपत्तीसह पहिल्या पिढीतील सर्वात श्रीमंत घराणे म्हणून उदयास आले आहे. पायाभूत सुविधा (Infrastructure), बंदरे, ऊर्जा आणि हरित ऊर्जा (Green Energy) या क्षेत्रांमधील महत्त्वपूर्ण गुंतवणुकीमुळे अदानी समूहाच्या मूल्यात सातत्याने मोठी वाढ पाहायला मिळत आहे. पहिल्या पिढीच्या यादीत अदानींच्या पाठोपाठ भारती एअरटेलचे सुनील भारती मित्तल कुटुंब १२.१ लाख कोटी रुपयांसह दुसऱ्या स्थानी आहे.
हुरुन इंडियाच्या या अहवालातून भारतीय कौटुंबिक उद्योगांचे जागतिक स्तरावरील सामर्थ्य पुन्हा एकदा सिद्ध झाले आहे. भारतातील टॉप ३०० कौटुंबिक व्यवसायांचे एकूण मूल्य तब्बल १३८ लाख कोटी रुपयांवर ($१.४६ ट्रिलियन) पोहोचले आहे. जर या ३०० कुटुंबांचा एक स्वतंत्र देश मानला, तर तो जीडीपीच्या बाबतीत जगातील १८ वी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था ठरेल. हे मूल्य सौदी अरेबिया, स्वित्झर्लंड, नेदरलँड्स आणि पोलंड यांसारख्या विकसित देशांच्या एकूण अर्थव्यवस्थेपेक्षाही जास्त आहे.
अहवालात नमूद केल्यानुसार, गेल्या दोन वर्षांत या भारतीय कुटुंबांच्या संपत्तीत ३० लाख कोटी रुपयांची प्रचंड वाढ झाली आहे. म्हणजेच या उद्योगांनी दररोज सुमारे ४,०७६ कोटी रुपयांची कमाई केली आहे. विशेष म्हणजे, याच काळात भारतीय शेअर बाजारात निफ्टी-५० मध्ये १.१% आणि सेन्सेक्समध्ये ३.७% ची घसरण नोंदवली गेली असतानाही, या बड्या कौटुंबिक व्यवसायांच्या एकूण मूल्यात मात्र २७.५% ची घफाट वाढ झाली आहे.
अंबानी यांच्यानंतर यादीत पारंपरिक व्यावसायिक घराण्यांमध्ये आदित्य बिर्ला समूहाचे कुमार मंगलम बिर्ला कुटुंब ८.१४ लाख कोटी रुपयांसह दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. तर जेएसडब्ल्यू स्टीलचे नियंत्रण असणारे ओ. पी. जिंदाल कुटुंब ८.०२ लाख कोटी रुपयांच्या संपत्तीसह तिसऱ्या क्रमांकावर पोहोचले असून त्यांनी गेल्या ३ वर्षांत सर्वाधिक वेगाने प्रगती केली आहे. बजाज कुटुंब ७.७० लाख कोटी रुपयांसह चौथ्या आणि महिंद्रा कुटुंब ५.१५ लाख कोटी रुपयांसह पाचव्या क्रमांकावर आहे.एकंदरीत, २०२६ चा हा हुरुन इंडिया अहवाल हे स्पष्ट करतो की, भारतात केवळ जुने पारंपरिक उद्योगच वाढत नसून गौतम अदानींसारखे पहिल्या पिढीतील उद्योजकही देशाच्या संपत्ती निर्मितीत अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत.
