Helle Lyng: PM मोदींना प्रश्न विचारणाऱ्या पत्रकाराचे अकाऊंट सस्पेंड!
मुंबई/ओस्लो : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा
भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नॉर्वे दौऱ्यादरम्यान त्यांना थेट प्रश्न विचारून आंतरराष्ट्रीय पातळीवर चर्चेत आलेल्या नॉर्वेजियन महिला पत्रकार हेला लेंग (Helle Lyng) यांच्याबाबत एक मोठी बातमी समोर आली आहे. सोशल मीडियावर प्रचंड ट्रोलिंग आणि वाढत्या वादाचा सामना केल्यानंतर आता हेला लेंग यांचे अधिकृत फेसबुक आणि इंस्टाग्राम अकाऊंट सस्पेंड (निलंबित) करण्यात आले आहे. हेला यांनी स्वतः ‘X’ (पूर्वीचे ट्विटर) या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर पोस्ट शेअर करून या धक्कादायक प्रकाराची माहिती दिली आहे.
काय म्हणाल्या हेला लेंग?
ओस्लो येथील नामांकित वृत्तपत्र ‘डागसाविसेन’ (Dagsavisen) साठी काम करणाऱ्या हेला लेंग यांनी आपल्या पोस्टमध्ये लिहिले, “जर तुम्ही माझ्याशी इंस्टाग्राम किंवा फेसबुकवर संपर्क साधण्याचा प्रयत्न करत असाल, तर मी सांगू इच्छिते की माझे दोन्ही अकाऊंट्स सस्पेंड करण्यात आले आहेत. मला सोशल मीडियावर जास्तीत जास्त युजर्सना आणि त्यांच्या प्रश्नांना उत्तरे द्यायची होती, परंतु आता माझ्या प्रतिसादाला उशीर होईल. मला आशा आहे की माझे अकाऊंट्स लवकरच पूर्ववत होतील.”त्यांनी पुढे नमूद केले की, त्या दिवसभर आपले इंस्टाग्राम अकाऊंट लॉग-इन करण्यासाठी संघर्ष करत होत्या. या कारवाईवर भाष्य करताना त्यांनी लिहिले, “प्रेस फ्रीडम म्हणजेच अभिव्यक्ती आणि वृत्तपत्र स्वातंत्र्यासाठी मोजावी लागणारी ही एक छोटीशी किंमत आहे. पण मी माझ्या पत्रकारितेच्या आयुष्यात असा वेगळा अनुभव पहिल्यांदाच घेत आहे.”
नेमका काय होता संपूर्ण वाद?
हा संपूर्ण वाद ओस्लो येथे भारत आणि नॉर्वेच्या संयुक्त पत्रकार परिषदेदरम्यान सुरू झाला. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि नॉर्वेचे पंतप्रधान जोनास गहर स्टोर यांचे अधिकृत वक्तव्य संपवून जेव्हा व्यासपीठावरून बाहेर पडत होते, तेव्हा हेला लेंग यांनी प्रोटोकॉल बाजूला ठेवून थेट ओरडून प्रश्न विचारला, “पंतप्रधान मोदी, तुम्ही जगातील सर्वात स्वतंत्र प्रेस (Freest Press) कडून प्रश्न का स्वीकारत नाही?”दोन्ही नेते पुढे निघून गेल्यामुळे या प्रश्नाचे थेट उत्तर मिळाले नाही, परंतु हेला यांनी या घटनेचा व्हिडिओ ‘X’ वर शेअर केला. त्यामध्ये त्यांनी ‘वर्ल्ड प्रेस फ्रीडम इंडेक्स’चा (जागतिक वृत्तपत्र स्वातंत्र्य निर्देशांक) हवाला देत लिहिले की, नॉर्वे या यादीत पहिल्या क्रमांकावर आहे, तर भारत खालच्या क्रमांकावर आहे. लोकशाहीत सत्ताधाऱ्यांना प्रश्न विचारणे हे पत्रकारांचे मूळ कर्तव्य असते, असेही त्यांनी म्हटले.
भारतीय परराष्ट्र मंत्रालय आणि हेला यांच्यात तीखी चकमक
या घटनेनंतर परराष्ट्र मंत्रालयाच्या अधिकृत पत्रकार परिषदेत (MEA Briefing) हेला लेंग यांनी भारतामधील मानवाधिकार, लोकशाही आणि प्रेस स्वातंत्र्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत, “आम्ही भारतावर विश्वास का ठेवावा?” असा थेट प्रश्न केला.यावर भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाचे सचिव (पश्चिम) यांनी हेला यांना अत्यंत कडक शब्दांत सुनावले. त्यांनी सांगितले, “भारत हा १४० कोटींपेक्षा जास्त लोकसंख्या असलेला जगातील सर्वात मोठा लोकशाही देश आहे. आमची स्वतःची मजबूत राज्यघटना आहे जी सर्वांना समान हक्क देते.” जेव्हा हेला यांनी त्यांच्या उत्तरात व्यत्यय आणण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा भारतीय अधिकाऱ्यांनी ठणकावून सांगितले, “कृपया मला टोकू नका, तुम्ही प्रश्न विचारला आहे, तर उत्तर पूर्ण ऐकून घ्या.”
सोशल मीडियावर ट्रोलिंग आणि ‘हेर’ असण्याचे आरोप
हा व्हिडिओ सोशल मीडियावर प्रचंड व्हायरल झाल्यानंतर युजर्स आणि विविध घटकांकडून हेला लेंग यांच्यावर एकांगी अजेंडा चालवल्याचे आरोप करण्यात आले. काहींनी त्यांना थेट “परदेशी गुप्तहेर” (Foreign Spy) देखील म्हटले. यावर सफाई देताना हेला यांनी स्पष्ट केले की, “मी कोणत्याही परदेशी सरकारची गुप्तहेर नाही, माझे काम केवळ निष्पक्ष पत्रकारिता करणे आणि प्रश्न विचारणे हे आहे.”
फॉलोअर्समध्ये प्रचंड वाढ
या संपूर्ण वादाचा एक वेगळा परिणाम असा झाला की, ज्या हेला लेंग यांचे सोशल मीडियावर पूर्वी केवळ ८०० च्या आसपास फॉलोअर्स होते, ते अवघ्या काही तासांत ४५ हजारांच्या पार गेले आहेत. भारतातही या मुद्द्यावरून डिजिटल माध्यमांवर उलटसुलट चर्चा सुरू झाली आहे. तूर्तास, सोशल मीडिया अकाऊंट्स सस्पेंड झाल्यानंतरही हेला यांनी आपण आपल्या भूमिकेवर ठाम असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
