शिक्षण पद्धतीत बदलाची गरज: हर्षवर्धन त्रिभुवनचे विचार
मुंबई/अहिल्यानगर : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा
“आजच्या स्पर्धात्मक युगात विद्यार्थ्यांनी केवळ यशाच्या किंवा गुणांच्या मागे न धावता स्वतःमध्ये उत्कृष्टता (Excellence) निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. आपण आपल्या कामात उत्कृष्ट झालो, तर यश आपोआप आपल्या पाठीशी येईल,” असे मत विद्यार्थी हर्षवर्धन त्रिभुवन यांनी व्यक्त केले आहे. ‘३ इडियट्स’ या प्रसिद्ध चित्रपटातील जीवनमूल्यांचा दाखला देत, त्यांनी आजच्या भारतीय शिक्षणपद्धतीत आणि विद्यार्थ्यांच्या मानसिकतेत सकारात्मक बदल घडवून आणण्याची गरज अधोरेखित केली.
गुणांपेक्षा क्षमतेला महत्त्व मिळावे
हर्षवर्धन त्रिभुवन यांनी आजच्या शिक्षण व्यवस्थेवर आणि विद्यार्थ्यांच्या स्थितीवर प्रकाश टाकताना सांगितले की, प्रत्येक विद्यार्थ्याची आवड, क्षमता आणि स्वप्ने वेगवेगळी असतात. सर्वच विद्यार्थ्यांना एकाच मापदंडाने मोजणे चुकीचे आहे. केवळ परीक्षेतील गुण किंवा टक्केवारीवरून विद्यार्थ्यांच्या बुद्धिमत्तेचा आणि भविष्याचा अंदाज लावता येत नाही. त्यामुळे पालकांनी आणि समाजाने विद्यार्थ्यांकडे फक्त एक ‘गुणपत्रिका’ (Report Card) म्हणून न पाहता, त्यांच्यातील सुप्त गुणांचा, कौशल्यांचा आणि आवडीनिवडींचा शोध घेतला पाहिजे.
भारतीय शिक्षणपद्धतीत बदलाची गरज
भारतीय शिक्षणपद्धतीबाबत आपले स्पष्ट मत मांडताना हर्षवर्धन म्हणाले, “आजच्या आधुनिक काळानुसार आपल्या शिक्षण व्यवस्थेनेही कात टाकण्याची गरज आहे. सध्याची पद्धत बऱ्याचदा घोकंपट्टी आणि केवळ गुणांभोवती केंद्रित झालेली दिसते. त्याऐवजी विद्यार्थ्यांना स्वतंत्रपणे विचार करायला शिकवणे, त्यांच्यात नवनवीन कौशल्ये (Skill Development) विकसित करणे आणि त्यांना स्वतःची वेगळी वाट निवडण्यासाठी सक्षम बनवणे हे खऱ्या शिक्षणाचे उद्दिष्ट असले पाहिजे.” शिक्षण हे केवळ नोकरी मिळवण्याचे साधन न राहता ते व्यक्तिमत्त्व विकासाचे माध्यम बनायला हवे, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.
‘३ इडियट्स’ मधील संदेश आजही लागू
हर्षवर्धन यांनी त्यांच्या बालपणी पाहिलेल्या ‘३ इडियट्स’ चित्रपटातील एका महत्त्वपूर्ण संवादाचा उल्लेख केला. “सक्सेस के पीछे मत भागो, एक्सीलेंस का पीछा करो। सक्सेस झक मारके तुम्हारे पीछे आएगी” (यशाच्या मागे धावू नका, उत्कृष्टतेचा ध्यास घ्या. यश आपोआप तुमच्याकडे येईल). हा विचार आजच्या तणावाखाली जगणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी अत्यंत मार्गदर्शक आहे. जेव्हा एखादा विद्यार्थी गुण मिळवण्याच्या दबावातून मुक्त होऊन एखादी गोष्ट शिकण्याचा आनंद घेतो, तेव्हा तो खऱ्या अर्थाने प्रगती करतो, असे त्यांनी नमूद केले.
पालक आणि शिक्षकांसाठी संदेश
शिक्षणाचा उद्देश केवळ डॉक्टर, इंजिनिअर बनवणे हा नसून एक उत्तम आणि विचार करणारा नागरिक घडवणे हा आहे. पालकांनी आपल्या इच्छा मुलांवर न लादता, त्यांच्या पंखांना बळ देऊन त्यांना आवडीच्या क्षेत्रात झेप घेऊ दिली पाहिजे. विद्यार्थ्यांच्या अंगी असलेल्या कौशल्यांना योग्य वेळी वाव मिळाला, तरच देशामध्ये खऱ्या अर्थाने नवनिर्मिती आणि संशोधन होऊ शकेल, असा विश्वासही हर्षवर्धन त्रिभुवन यांनी व्यक्त केला. त्यांच्या या अभ्यासपूर्ण विचारांचे विद्यार्थी वर्तुळात आणि शिक्षणप्रेमींमध्ये कौतुक होत आहे.
