‘होणार तर DYSP-च!’ : उपजिल्हाधिकारी पद नाकारून ‘खाकी’ स्वीकारणाऱ्या डॉ. वैशाली कडूकर यांचा प्रेरणादायी प्रवास..!!

मुंबई/सातारा: निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

“स्वप्न पाहणं सोपं असतं, पण ते जगणं आणि त्यासाठी सर्वस्वाचा त्याग करणं कठीण असतं.” हे वाक्य सार्थ ठरवलं आहे साताऱ्याच्या अपर पोलीस अधीक्षक डॉ. वैशाली कडूकर यांनी. वास्तव कट्टा आणि इग्नाइट अकॅडमी यांच्या संयुक्त विद्यमाने आयोजित ‘सन्मान महिला कर्तृत्वाचा’ या विशेष पॉडकास्ट मालिकेत त्यांनी आपल्या जीवनातील संघर्षाचे पदर उलगडले. हा केवळ एका महिला अधिकाऱ्याचा प्रवास नाही, तर एका जिद्दी मुलीने पित्याचा विरोध ते पित्याचा अभिमान इथपर्यंत कापलेले अंतर आहे.

वडिलांचा विरोध अन् खाकीची ओढ
डॉ. वैशाली कडूकर यांचा प्रवास एका मध्यमवर्गीय कुटुंबातून सुरू झाला. मुलीने शिकावे, मोठे व्हावे असे स्वप्न प्रत्येक वडिलांचे असते, तसेच वैशाली यांच्या वडिलांचेही होते. मात्र, पोलीस दलातील नोकरीतील धोके, अवेळी काम आणि एकूणच पोलीस खात्याबद्दल असलेल्या सामाजिक समजांमुळे त्यांच्या वडिलांचा वर्दीतील नोकरीला प्रखर विरोध होता. “मुलीने शिक्षिका व्हावे किंवा सुरक्षित ऑफिसमधील नोकरी करावी,” असा त्यांचा आग्रह होता. पण वैशाली यांच्या मनात खाकी वर्दीबद्दलची ओढ लहानपणापासूनच तीव्र होती. समाजात न्याय मिळवून देणे आणि वर्दीतील शिस्त त्यांना खुणावत होती. घराचा विरोध असतानाही त्यांनी मनात निश्चय केला होता की, “जर मी अधिकारी झाले, तर ती फक्त पोलीस दलातच होईन.”

जिद्दीचा शैक्षणिक प्रवास आणि कौटुंबिक पार्श्वभूमी
डॉ. वैशाली कडूकर यांचा इथपर्यंतचा प्रवास हा केवळ अभ्यासाचा नव्हता, तर तो अतोनात कष्टाचा होता. एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात जन्मलेल्या वैशाली यांचे वडील निवृत्त प्राथमिक शिक्षक, तर आई गृहिणी आहे. अत्यंत साध्या वातावरणात वाढलेल्या वैशाली यांनी शिक्षणासोबतच घरातील जबाबदाऱ्याही समर्थपणे पेलल्या. अभ्यासाचा सराव करत असताना त्यांनी शेतात काम केले आणि जनावरेही सांभाळली. ग्रामीण भागातील कष्ट उपसत त्यांनी आपले ध्येय कधीही ओझरते होऊ दिले नाही. त्यांच्या या संघर्षात त्यांच्या आईने त्यांना नेहमीच खंबीर साथ दिली, ज्यामुळे वडिलांचा सुरुवातीचा विरोध असतानाही त्या आपल्या निर्णयावर ठाम राहू शकल्या.

त्यांच्या शैक्षणिक वाटचालीवर नजर टाकली तर त्यांच्या बहुआयामी व्यक्तिमत्वाची प्रचिती येते. त्यांनी वैद्यकीय क्षेत्रातील BAMS (Bachelor of Ayurvedic Medicine and Surgery) ही पदवी पूर्ण करून ‘डॉक्टर’ म्हणून आपली ओळख निर्माण केली. मात्र, केवळ वैद्यकीय ज्ञानावर न थांबता, प्रशासकीय सेवेची ओढ असल्याने त्यांनी कायद्याचेही सखोल ज्ञान घेतले. त्यांनी LLB (कायद्याची पदवी) पूर्ण केली असून, आधुनिक काळातील गुन्हेगारीचे स्वरूप ओळखून ‘डिप्लोमा इन सायबर लॉ’ (Diploma in Cyber Law) हे विशेष शिक्षणही प्राप्त केले आहे. एक डॉक्टर, वकील आणि आता एक कर्तव्यदक्ष पोलीस अधिकारी अशा विविध भूमिकांतून त्यांनी आपले कर्तृत्व सिद्ध केले आहे. केवळ कामातच नाही, तर वैयक्तिक आयुष्यातही त्यांना ट्रेकिंग आणि हॉर्स रायडिंगसारख्या साहसी खेळांची प्रचंड आवड आहे, जे त्यांच्यातील निर्भीडपणाचे दर्शन घडवते.

जेव्हा ‘उपजिल्हाधिकारी’ पद समोर असूनही नाकारलं..
महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाच्या (MPSC) परीक्षेत डॉ. वैशाली यांनी दैदिप्यमान यश संपादन केले. त्यांच्या गुणांनुसार त्यांना अत्यंत प्रतिष्ठेचे असे ‘उपजिल्हाधिकारी’ (Deputy Collector) हे पद मिळत होते. प्रशासकीय सेवेतील हे सर्वोच्च पद असतानाही, वैशाली यांचे मन तिथे रमेना. अनेकांनी त्यांना समजावले की जिल्हाधिकारी कार्यालयातील काम सोपे आणि मानाचे आहे, पण त्यांनी ठामपणे सांगितले, “होणार तर फक्त DYSP-च!” आपल्या स्वप्नाशी तडजोड न करता त्यांनी उपजिल्हाधिकारी पदावर पाणी सोडले आणि पोलीस उपअधीक्षक (DYSP) पदाची निवड केली. हा निर्णय केवळ धाडसीच नव्हता, तर त्यांच्या ध्येयवेड्या स्वभावाचा आणि खाकीवरील निष्ठेचा परिचय देणारा होता.

विरोध मावळला, अभिमान उरला!

ज्यावेळी अंतिम निकाल जाहीर झाला आणि डॉ. वैशाली कडूकर यांची DYSP पदी निवड झाली, तेव्हा संपूर्ण कुटुंबात आनंदाची लाट उसळली. ज्या वडिलांनी सुरुवातीला या क्षेत्राला विरोध केला होता, त्याच वडिलांचे डोळे मुलीच्या यशाने पाणावले. वर्दीतील आपल्या मुलीला पाहून त्यांचा ऊर अभिमानाने भरून आला. आज तेच वडील संपूर्ण जगाला आणि नातेवाईकांना मोठ्या अभिमानाने सांगतात— “माझी मुलगी DYSP झाली!” एका जिद्दी मुलीने आपल्या कर्तृत्वाने वडिलांच्या काळजातील भीती काढून तिथे अभिमानाचे स्थान निर्माण केले.

तरुणांसाठी प्रेरणादायी संदेश
‘सन्मान महिला कर्तृत्वाचा’ या पॉडकास्टमध्ये बोलताना डॉ. वैशाली यांनी स्पर्धा परीक्षा देणाऱ्या तरुण-तरुणींना मोलाचा संदेश दिला. “तुमचे ध्येय स्पष्ट ठेवा आणि जगाचा विचार करण्यापेक्षा तुमच्या अंतर्मनाचा आवाज ऐका,” असे त्यांनी सांगितले. पोलीस दलात काम करताना येणारी आव्हाने आणि त्यातून मिळणारे समाधान त्यांनी या मुलाखतीत मांडले.

पोलीस दलातील कर्तव्य आणि संवेदनशीलता
केवळ पद मिळवणे हे डॉ. वैशाली कडूकर यांचे ध्येय नव्हते, तर त्या पदाच्या माध्यमातून सर्वसामान्यांना न्याय मिळवून देणे हा त्यांचा मुख्य उद्देश होता. साताऱ्यात अपर पोलीस अधीक्षक म्हणून जबाबदारी सांभाळताना त्यांनी आपल्या कामातून एक वेगळा ठसा उमटवला आहे. गुन्हेगारी नियंत्रण असो किंवा महिलांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न, त्यांनी नेहमीच आक्रमक पण संवेदनशील भूमिका घेतली आहे. वर्दीतील शिस्त आणि मनात असलेली समाजसेवेची भावना यांमुळे त्या आज अनेक तरुण पोलीस कर्मचाऱ्यांसाठी आदर्श ठरल्या आहेत.

महिला सक्षमीकरणाचे नवे उदाहरण
डॉ. कडूकर यांचा हा प्रवास आजच्या काळातील महिला सक्षमीकरणाचे जिवंत उदाहरण आहे. “स्त्रियांनी केवळ सुरक्षिततेचा विचार न करता आव्हाने स्वीकारली पाहिजेत,” असे त्या ठामपणे सांगतात. त्यांच्या या प्रवासाने हे सिद्ध केले आहे की, जर एखाद्या स्त्रीने काही करून दाखवायचे ठरवले, तर तिला कुटुंब आणि समाजाचा पाठिंबा मिळवण्यासाठी फक्त तिच्या कर्तृत्वाची सिद्धता द्यावी लागते. ‘सन्मान महिला कर्तृत्वाचा’ या मालिकेतून उलगडलेला हा प्रवास ‘निर्भीड समाचार’च्या वाचकांसाठी निश्चितच प्रेरणादायी ठरेल.

डॉ. वैशाली कडूकर यांची ही यशोगाथा आजच्या पिढीसाठी एक आदर्श आहे. प्रतिकूल परिस्थितीत, कौटुंबिक विरोधावर मात करून आणि हक्काचे मोठे पद नाकारून स्वतःच्या आवडीच्या क्षेत्रात सर्वोच्च कामगिरी करणे, ही खऱ्या अर्थाने महिला शक्तीची ओळख आहे. साताऱ्याच्या अपर पोलीस अधीक्षक म्हणून काम करतानाही त्यांची हीच जिद्द आजही कायम आहे.