मोठ्या गणेशमूर्तींना फिटनेस सक्ती; निर्भीड समाचार चे मोठे यश!
मुंबई : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा
मुंबई महानगरपालिकेने (BMC) सार्वजनिक गणेशोत्सवातील सुरक्षेच्या दृष्टीने एक अत्यंत मोठा आणि ऐतिहासिक निर्णय घेतला आहे. मुंबईतील भुलेश्वर परिसरातील दुर्दैवी दुर्घटनेनंतर अखेर प्रशासनाला जाग आली असून, आता १ टनापेक्षा जास्त वजन असलेल्या सर्व मोठ्या गणेशमूर्तींसाठी ‘स्ट्रक्चरल फिटनेस सर्टिफिकेट’ (Structural Fitness Certificate) सक्तीचे करण्यात आले आहे. विशेष म्हणजे, या गंभीर विषयावर ‘निर्भीड समाचार’चे मुख्य संपादक श्री. किसन राम गायकवाड यांनी अवघ्या तीन दिवसांपूर्वी, म्हणजेच २४ ऑगस्ट २०२६ रोजी राज्याचे मुख्यमंत्री आणि गृहमंत्री यांना अधिकृत ईमेल पाठवून प्रशासनाचे जाहीर लक्ष वेधले होते. ‘निर्भीड समाचार’च्या या थेट आणि पुराव्यांसह केलेल्या पाठपुराव्याला अखेर मोठे यश आले असून, प्रशासनाने काल हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण निर्णय जाहीर केला आहे.
मुंबईतील गणेशोत्सवात गेल्या काही वर्षांपासून मूर्तींची उंची आणि वजन वाढवण्याची एक अघोषित स्पर्धा सुरू झाली आहे. या वाढत्या चढाओढीमुळे सर्वसामान्य नागरिकांच्या जीवाला मोठा धोका निर्माण झाला होता. नुकतीच भुलेश्वर येथील अत्यंत अरुंद आणि गजबजलेल्या परिसरात मिरवणुकीदरम्यान उंचीच्या आणि योग्य नियोजनाच्या अभावामुळे एक भीषण दुर्घटना घडली, ज्यामध्ये दोन निष्पाप नागरिकाला आपला जीव गमवावा लागला होता.
या दुर्घटनेची गंभीर दखल घेत ‘निर्भीड समाचार’ने २४ ऑगस्ट रोजी थेट मंत्रालयात कायदेशीर मुद्दे मांडणारा ईमेल पाठवला होता. या पत्रात प्रामुख्याने नमूद करण्यात आले होते की, मुंबईतील रस्ते अरुंद आहेत, डोक्यावर हाय-व्होल्टेज विजेच्या तारा आहेत आणि जुन्या इमारती आहेत. अशा परिस्थितीत २० ते ३० फुटांच्या महाकाय मूर्ती आणल्यामुळे चेंगराचेंगरी आणि आगीच्या मोठ्या दुर्घटनांचा धोका वाढतो. ‘निर्भीड समाचार’ने प्रत्येक सार्वजनिक मंडळाला मूर्ती वाहून नेणारा मार्ग आणि सुरक्षेचे ‘स्ट्रक्चरल सेफ्टी ऑडिट’ बंधनकारक करण्याची आग्रही मागणी केली होती. या पत्राची तात्काळ दखल घेत प्रशासनाने काल हा कडक नियम लागू केला.
१ टनापेक्षा मोठ्या मूर्तींना आता प्रमाणपत्र बंधनकारक: मुंबई मनपाच्या नवीन नियमांनुसार, ज्या सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांच्या मूर्तींचे वजन १ टनापेक्षा जास्त असेल, त्यांना मूर्ती मंडपात आणण्यापूर्वी आणि विसर्जनाच्या वेळी अधिकृत स्ट्रक्चरल इंजिनिअर कडून (Structural Engineer) ‘फिटनेस सर्टिफिकेट’ घेणे अनिवार्य असणार आहे. हे प्रमाणपत्र असल्याशिवाय कोणत्याही मंडळाला मूर्ती सार्वजनिक रस्त्यावरून नेण्याची किंवा मंडपात स्थापना करण्याची परवानगी दिली जाणार नाही. मूर्तीचे संतुलन योग्य आहे की नाही, ती कुठेही कललेली नाही ना, आणि वाहतुकीदरम्यान ती कोसळण्याचा धोका नाही ना, याची संपूर्ण तांत्रिक तपासणी या सर्टिफिकेट अंतर्गत केली जाईल.
2. आपत्ती व्यवस्थापन आणि सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य : ‘निर्भीड समाचार’ने आपल्या पत्रात ‘आपत्ती व्यवस्थापन कायदा, २००५’ आणि ‘केंद्रीय विद्युत प्राधिकरण नियमावली’ चा दाखला देत प्रशासनाच्या ढिम्म कारभारावर बोट ठेवले होते. महाकाय मूर्तींमुळे लालबाग, परळ, गिरगाव आणि भुलेश्वर सारख्या दाट लोकवस्तीच्या भागात आपत्कालीन परिस्थितीत रुग्णवाहिका किंवा अग्निशामक दलाची गाडी जाण्यासाठीही जागा उरत नव्हती. मनपाने आता स्पष्ट केले आहे की, मूर्तींची उंची आणि वजनामुळे रस्त्यावरील वाहतुकीला अडथळा निर्माण झाल्यास किंवा विजेच्या तारांना धोका पोहोचल्यास थेट मंडळाच्या पदाधिकाऱ्यांवर कायदेशीर गुन्हे दाखल केले जातील.
3. भक्तीच्या नावाखालील जीवघेण्या स्पर्धेला चाप: हा निर्णय केवळ सुरक्षेसाठी नाही, तर उत्सवाच्या नावाखाली सुरू असलेल्या व्यावसायिक आणि अहंकारी चढाओढीला आळा घालण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरेल. ‘निर्भीड समाचार’ने उपस्थित केलेल्या मुद्द्यांमुळे आता मुंबईतील गल्लीबोळातील मंडळ कार्यकर्त्यांना सुरक्षिततेचे नियम पाळणे भाग पडणार आहे. प्रवासी संघटना आणि मुंबईतील रहिवाशांनी या निर्णयाचे स्वागत केले असून, “धर्म आणि उत्सव हे मानवी जीवनाच्या कल्याणासाठी असावेत, कोणाचा जीव घेण्यासाठी नव्हे,” ही ‘निर्भीड समाचार’ची भूमिका प्रशासनाने मान्य केली आहे.
