मुंबईत मतदार याद्यांचे सखोल पुनरीक्षण; मुख्य निवडणूक अधिकारी एस. चोक्कलिंगम यांचे मार्गदर्शन..!!

मुंबई: निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

भारतीय निवडणूक आयोगाच्या निर्देशांनुसार, आगामी निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर मतदार याद्यांचे विशेष सखोल पुनरीक्षण करण्याचे काम अत्यंत महत्त्वाचे आहे. या प्रक्रियेत पारदर्शकता आणि अचूकता राखण्यासाठी मुंबईतील निवडणूक विषयक अधिकाऱ्यांनी विशेष प्रयत्न करावेत, असे निर्देश महाराष्ट्राचे मुख्य निवडणूक अधिकारी श्री. एस. चोक्कलिंगम यांनी आज दिले. वीरमाता जिजाबाई भोसले वनस्पती उद्यान आणि प्राणिसंग्रहालय (भायखळा) येथील पेंग्विन सभागृहात आयोजित विशेष मार्गदर्शन शिबिरात ते बोलत होते. यावेळी राजस्थानचे मुख्य निवडणूक अधिकारी श्री. नवीन महाजन यांनीही उपस्थित अधिकाऱ्यांना मौलिक मार्गदर्शन केले.

अचूक मतदार यादी हाच लोकशाहीचा आधार
यावेळी बोलताना श्री. एस. चोक्कलिंगम म्हणाले की, लोकशाहीमध्ये प्रत्येक मतदाराचे नाव यादीत असणे आणि ती यादी निर्दोष असणे ही निवडणूक आयोगाची प्राथमिकता आहे. मुंबईसारख्या महानगरात लोकसंख्येचे स्थलांतर मोठ्या प्रमाणावर होत असते, अशा वेळी दुबार नावे वगळणे, मृत मतदारांची नावे कमी करणे आणि नवीन पात्र मतदारांची नोंदणी करणे ही आव्हानात्मक कामे आहेत. तंत्रज्ञानाचा वापर करून ही प्रक्रिया अधिक सुलभ आणि वेगवान करण्याचे आवाहन त्यांनी यावेळी केले.

राजस्थानच्या अनुभवांचा उपयोग
राजस्थानचे मुख्य निवडणूक अधिकारी श्री. नवीन महाजन यांनी राजस्थानमध्ये राबवण्यात आलेल्या नाविन्यपूर्ण उपक्रमांची माहिती दिली. मतदार नोंदणी वाढवण्यासाठी आणि यादीतील त्रुटी दूर करण्यासाठी कशा प्रकारे ‘सिस्टमॅटिक व्होटर्स एज्युकेशन अँड इलेक्टोरल पार्टिसिपेशन’ (SVEEP) कार्यक्रमाचा वापर करता येईल, यावर त्यांनी प्रकाश टाकला. दोन राज्यांच्या निवडणूक विभागांमधील या अनुभवांच्या देवाणघेवाणीमुळे मुंबईतील अधिकाऱ्यांना नवीन दृष्टीकोन मिळाला.

प्रशासकीय यंत्रणेची मोठी उपस्थिती
या महत्त्वपूर्ण बैठकीला बृहन्मुंबई महानगरपालिकेचे आणि जिल्हाधिकारी कार्यालयाचे वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते. यामध्ये अतिरिक्त महानगरपालिका आयुक्त (पश्चिम उपनगरे) डॉ. विपीन शर्मा, अतिरिक्त महानगरपालिका आयुक्त (शहर) डॉ. (श्रीमती) अश्विनी जोशी, आणि अतिरिक्त महानगरपालिका आयुक्त (पूर्व उपनगरे) डॉ. अविनाश ढाकणे यांनी आपल्या विभागातील कामाचा आढावा सादर केला.
तसेच, मुंबई शहर जिल्ह्याच्या जिल्हाधिकारी श्रीमती आंचल गोयल आणि मुंबई उपनगर जिल्ह्याचे जिल्हाधिकारी श्री. सौरभ कटियार यांनी प्रत्यक्ष क्षेत्रीय पातळीवर (Field Level) येणाऱ्या अडचणी आणि त्यावर केल्या जाणाऱ्या उपाययोजनांची माहिती दिली. सह आयुक्त (करनिर्धारण व संकलन) श्री. विश्वास शंकरवार यांनीही या प्रक्रियेत महानगरपालिकेच्या महसूल विभागाचे सहकार्य कसे राहील, यावर भाष्य केले.

क्षेत्रीय अधिकाऱ्यांना प्रत्यक्ष सूचना
कार्यक्रमाच्या उत्तरार्धात मुंबई शहर आणि उपनगर जिल्ह्यातील मतदान नोंदणी अधिकारी (ERO), सहायक मतदार नोंदणी अधिकारी (AERO), नायब तहसीलदार (निवडणूक) आणि इतर संबंधित कर्मचाऱ्यांशी संवाद साधण्यात आला. प्रत्यक्ष घराघरात जाऊन (Door-to-door) सर्वेक्षण करताना घ्यावयाची काळजी, फॉर्म ६, ७ आणि ८ च्या अर्जांची विल्हेवाट लावण्याची मुदत आणि ऑनलाइन अर्जांची पडताळणी यावर सविस्तर चर्चा झाली.

तरुणांच्या नोंदणीवर भर
१८ वर्षे पूर्ण झालेल्या तरुण मतदारांची नोंदणी करण्यासाठी महाविद्यालये आणि शैक्षणिक संस्थांमध्ये विशेष शिबिरे आयोजित करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. “एकही पात्र मतदार नोंदणीपासून वंचित राहू नये” हे निवडणूक आयोगाचे ब्रीदवाक्य समोर ठेवून कामाची गती वाढवण्याचे निर्देश यावेळी देण्यात आले.

आधुनिक सुविधांचा वापर
निवडणूक आयोगाच्या ‘व्होटर हेल्पलाईन ॲप’ (VHA) आणि ‘पोर्टल’चा जास्तीत जास्त प्रचार करावा, जेणेकरून नागरिकांना घरबसल्या आपल्या नावाची खात्री करता येईल आणि बदल सुचवता येतील. पेंग्विन सभागृहात झालेल्या या कार्यशाळेमुळे निवडणूक यंत्रणेतील समन्वय अधिक मजबूत झाला असून, येत्या काळात मुंबईत एक अद्ययावत आणि निर्दोष मतदार यादी तयार होईल, असा विश्वास मान्यवरांनी व्यक्त केला.

मतदार जागृती आणि ‘स्वीप’ उपक्रमावर विशेष भर
या मार्गदर्शनादरम्यान, निव्वळ तांत्रिक प्रक्रियाच नव्हे तर ‘स्वीप’ (SVEEP) अंतर्गत राबवायच्या उपक्रमांवरही सविस्तर चर्चा करण्यात आली. मुंबईतील उंच इमारती, सोसायट्या आणि गजबजलेल्या वस्त्यांमध्ये मतदारांपर्यंत पोहोचण्यासाठी स्थानिक स्तरावर विशेष मोहिमा राबवण्याचे निर्देश देण्यात आले. “मतदान केंद्रांचे सुसूत्रीकरण करताना ज्येष्ठ नागरिक आणि दिव्यांग मतदारांना कोणत्याही अडचणी येऊ नयेत, याची खबरदारी अधिकाऱ्यांनी घ्यावी,” असे श्री. एस. चोक्कलिंगम यांनी आवर्जून सांगितले.

प्रशासकीय समन्वय आणि अचूक माहितीचे संकलन
मुंबईतील तिन्ही अतिरिक्त महानगरपालिका आयुक्तांनी आपापल्या क्षेत्रातील क्षेत्रीय कर्मचाऱ्यांच्या प्रशिक्षणाबद्दल माहिती दिली. जिल्हाधिकारी श्रीमती आंचल गोयल आणि श्री. सौरभ कटियार यांनी नमूद केले की, “बीएलओ (BLO) स्तरावर होणारे काम हे या संपूर्ण पुनरीक्षण प्रक्रियेचा पाया आहे. त्यामुळेच प्रत्येक घराची पडताळणी करताना कोणत्याही प्रकारची त्रुटी राहू नये यासाठी आम्ही कडक देखरेख ठेवत आहोत.” या प्रक्रियेत राजकीय पक्षांच्या प्रतिनिधींचेही सहकार्य घेण्याबाबत यावेळी सुचवण्यात आले.

लोकशाही बळकटीकरणाचा निर्धार
पेंग्विन सभागृहात झालेली ही कार्यशाळा केवळ एक बैठक नसून, ती मुंबईतील निवडणूक प्रक्रिया अधिक पारदर्शक बनवण्याचा एक संकल्प होता. राजस्थानचे मुख्य निवडणूक अधिकारी नवीन महाजन यांनी सांगितले की, राज्यांच्या सीमा बदलल्या तरी निवडणूक आयोगाची कार्यपद्धती आणि निष्पक्षता ही एकसमान असते. त्यामुळेच अशा प्रकारच्या आंतरराज्यीय मार्गदर्शन सत्रांमुळे नवीन तांत्रिक बारकावे समजून घेण्यास मदत होते. या पुनरीक्षण मोहिमेनंतर मुंबईची मतदार यादी ही देशातील सर्वात अचूक यादी ठरेल, असा विश्वास उपस्थित सर्व अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केला.