दामूनगर सिद्धी हत्या खटला: राजकारण्यांचा श्रेयवाद आणि मीडिया!

मुंबई : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

मुंबईतील कांदिवली पूर्व भागातील दामूनगर वसाहतीत तीन दिवसांपूर्वी अवघ्या १७ वर्षांच्या सिद्धी विश्वकर्मा या निष्पाप मुलीची अत्यंत बेरहमीने हत्या करण्यात आली. या बातमीने संपूर्ण मुंबईसह महाराष्ट्र हादरला. एका अल्पवयीन मुलीचे आयुष्य तिच्या उंबरठ्यावरच संपवले जाते, ही घटनाच मुळात कायदा-सुव्यवस्था आणि सामाजिक मानसिकतेच्या चिंधड्या उडवणारी आहे. पोलिसांनी तात्काळ तत्परता दाखवून आरोपीला बेड्या ठोकल्या, ही समाधानाची बाब असली तरी खरी शोकांतिका या अटकेनंतर सुरू झाली आहे. ज्या दामूनगरमध्ये एका कुटुंबाचा आधार, त्यांच्या काळजाचा तुकडा हिरावला गेला, तिथे गेल्या ७२ तासांत जे काही घडत आहे, ते पाहून मानवतेलाही लाज वाटेल. अत्यंत दुर्दैवी बाब म्हणजे, या अत्यंत संवेदनशील आणि अत्यंत वेदनादायी घटनेला आता पूर्णपणे ‘राजकीय वळण’ लागल्याचे चित्र पाहायला मिळत आहे. एका निष्पाप मुलीच्या मृतदेहावर आणि तिच्या कुटुंबाच्या अश्रूंवर आपला राजकीय स्वार्थ साधण्याचा जो हीन प्रयत्न सुरू आहे, त्यावर आता कडक ताशेरे ओढण्याची वेळ आली आहे.

अश्रूंचा बाजार आणि राजकीय नेत्यांची ‘श्रेयवादाची’ स्पर्धा: दामूनगरमधील घटना ताजी असतानाच, सर्वच राजकीय पक्षांचे लहान-मोठे नेते आणि त्यांचे कार्यकर्ते पीडित विश्वकर्मा कुटुंबाच्या दारात रांगा लावून उभे आहेत. पहिल्या दिवशी दुःखद वाटणारी ही गर्दी आता केवळ आणि केवळ ‘फोटो ऑप’ (Photo-op) आणि राजकीय चमकोगिरीचे केंद्र बनली आहे. आपणच कसे पीडित परिवाराला न्याय मिळवून देत आहोत, आपण कसे पोलिसांवर दबाव आणला, आपण कशी आर्थिक किंवा कायदेशीर मदत जाहीर केली, याचा अतोनात आणि लाजिरवाणा प्रयत्न प्रत्येक पक्षाकडून केला जात आहे. ‘माझा पक्ष आणि माझे नेते’ सरसावले म्हणून आरोपी पकडला गेला, असा आव आणत सोशल मीडियावर पोस्ट टाकल्या जात आहेत.

ज्या घरातून १७ वर्षांची उमलती मुलगी कायमची निघून गेली, त्या घराला आज सांत्वनाची आणि शांततेची गरज आहे. मात्र, तिथे राजकीय घोषणाबाजी, वाहनांचे ताफे आणि शक्तीप्रदर्शनाचा घाणेरडा खेळ सुरू आहे. प्रत्येक नेत्याला या घटनेतून स्वतःचे नाव मोठे करायचे आहे, स्वतःच्या पक्षाचा झेंडा चमकवायचा आहे. हा पीडित कुटुंबाच्या जखमेवर मीठ चोळण्याचा प्रकार नाही का? एखाद्याच्या घरात घडलेल्या मृत्यूचे भांडवल करून जर कोणी मतांचे राजकारण किंवा स्वतःचे श्रेय शोधत असेल, तर त्या नेत्यांची आणि पक्षांची वैचारिक पातळी किती खालावली आहे, हे वेगळे सांगण्याची गरज नाही.

संवेदना हरवलेला मीडिया: टीआरपीच्या हव्यासापोटी चौथा स्तंभ कोसळला? या संपूर्ण गलिच्छ प्रकारात लोकशाहीचा चौथा स्तंभ म्हणवून घेणाऱ्या काही पत्रकारांची आणि न्यूज चॅनेल्सची भूमिका तर अधिकच संतापजनक आणि क्रूर ठरत आहे. टीआरपी (TRP) आणि ‘ब्रेकिंग न्यूज’च्या शर्यतीत धावणाऱ्या पत्रकारांनी संवेदनेची सर्वच कुंपणे ओलांडली आहेत. ज्या आई-वडिलांनी आपली तरुण मुलगी गमावली आहे, जे कुटुंब धक्क्यातून सावरलेले नाही, त्यांच्या तोंडासमोर थेट माईक आणि कॅमेरे सरसावले जात आहेत. “तुम्हाला नक्की काय वाटत आहे?”, “शासनाकडून काय अपेक्षा आहेत?”, “आरोपीने कृत्य कसे केले?” असले कसलेही निर्लज्ज आणि अमानुष प्रश्न पीडित कुटुंबाला विचारले जात आहेत.

पत्रकारिता ही समाजाचा आरसा असते आणि पीडितांना न्याय मिळवून देण्यासाठी आवाज उठवणे हे तिचे कर्तव्य आहे. मात्र, दामूनगरमध्ये केवळ सनसनाटी निर्माण करण्यासाठी आणि सर्वात आधी बातमी देण्याच्या हव्यासापोटी पीडित कुटुंबाचा जो मानसिक छळ केला जात आहे, तो निषेधार्ह आहे. त्या आईच्या डोळ्यांतील अश्रू कॅमेऱ्यात कैद करून त्यावर व्हीव्हज (Views) मिळवण्याची ही धडपड पत्रकारितेचा पराभव दर्शवणारी आहे. ज्या पीडित कुटुंबाला हा असह्य आघात सहन करावा लागत आहे, त्यांच्या मनाची, त्यांच्या गोपनीयतेची आणि त्यांच्या मानसिक स्थितीचा विचार करण्याची साधी नैतिकताही आजचा मीडिया विसरला आहे का, हाच मोठा प्रश्न आहे.

आरोपी पकडला तरी मूळ प्रश्न कायम; केवळ कारवाई नव्हे, चिंतनाची गरज: कांदिवली पोलिसांनी संशयित आरोपीला पकडण्यात यश मिळवले असले, तरी यामुळे प्रश्न सुटत नाही. अशा विकृत घटना समाजात वारंवार का घडत आहेत? १७-१८ वर्षांच्या मुला-मुलींमध्ये वाढणारी हिंसकता, एकतर्फी प्रेमातून किंवा रागातून थेट जीवे मारण्याची प्रवृत्ती आणि कायद्याचा नसलेला धाक यावर आता गंभीर चिंतनाची गरज आहे. मुंबईसारख्या सुरक्षित समजल्या जाणाऱ्या शहरात, भरवस्तीत एका मुलीची बेरहमीने हत्या होते, ही आपल्या सामाजिक आरोग्याची घसरण आहे.

सध्याच्या काळात सोशल मीडियाचा अतिवापर, वाढती व्यसनाधीनता आणि कौटुंबिक मूल्यांचा होत चाललेला ऱ्हास यांमुळे तरुण पिढी भरकटत चालली आहे. केवळ आरोपीला फाशी किंवा तुरुंगवास देऊन अशा घटना थांबणार नाहीत. यासाठी अशा गुन्हेगारी मानसिकतेची पाळेमुळे शोधून त्यावर सामाजिक स्तरावर काम करणे आवश्यक आहे. परंतु, आपल्या व्यवस्थेला आणि राजकारण्यांना दीर्घकालीन चिंतनात रस नाही. त्यांना फक्त आजची हेडलाईन आणि उद्याची मतपेटी हवी आहे.

शेवटचे आवाहन: राजकीय नेत्यांनो आणि पत्रकारांनो, आत्मपरीक्षण करा: दामूनगरमधील घटना ही केवळ एक बातमी किंवा राजकीय फायदा उठवण्याची संधी नाही, तर ती एका कुटुंबाची कधीही न भरून निघणारी हानी आहे. सिद्धी विश्वकर्मा आता परत येणार नाही, पण तिच्या कुटुंबाला सन्मानाने दुःख व्यक्त करू देणे आणि त्यांना शांततेत कायदेशीर लढाई लढू देणे, हे संपूर्ण समाजाचे कर्तव्य आहे.

राजकीय नेत्यांनी आपली श्रेयाची आणि प्रसिद्धीची भूक बाजूला ठेवून पीडित कुटुंबाला पडद्यामागून खरी मदत करावी. तसेच, पत्रकारांनीही आपल्या टीआरपीच्या माईकची वायर्स जरा मागे घेऊन, त्या कुटुंबाच्या मानसिक आरोग्याचा आणि भावनांचा आदर करावा. जोपर्यंत आपण अशा घटनांकडे ‘राजकीय वळण’ किंवा ‘टीआरपी’च्या नजरेतून पाहणे थांबवत नाही, तोपर्यंत समाजात अशा निष्पाप मुली बळी पडतच राहतील आणि न्याय हा केवळ कागदावरच उरेल. आता तरी सर्वांनी जागे होऊन आत्मपरीक्षण करणे गरजेचे आहे!