३० जूनपासून ‘एसआयआर’ मोहीम; महाराष्ट्रासह १६ राज्यांचा समावेश!

मुंबई : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

भारत निवडणूक आयोगाने मतदार याद्या अधिक अचूक आणि पारदर्शक करण्यासाठी मतदार यादी विशेष सखोल पुनरावलोकनाचा (Special Intensive Revision – SIR) तिसरा टप्पा जाहीर केला असून, महाराष्ट्रात ३० जून २०२६ पासून ही प्रक्रिया प्रत्यक्ष सुरू होणार आहे. निवडणूक आयोगाने गुरुवारी या देशव्यापी शुद्धीकरण मोहिमेचे वेळापत्रक अधिकृतपणे प्रसिद्ध केले. या तिसऱ्या टप्प्यात महाराष्ट्रासह देशातील एकूण १६ राज्ये आणि ३ केंद्रशासित प्रदेशांचा समावेश करण्यात आला आहे.

या व्यापक राष्ट्रीय मोहिमेची सविस्तर बातमी खालीलप्रमाणे आहे:

मुख्य ठळक मुद्दे
मोहिमेचे नाव: मतदार यादी विशेष सखोल पुनरावलोकन (SIR – स्पेशल इंटेन्सिव्ह रिव्हिजन)
तिसऱ्या टप्प्याची व्याप्ती: महाराष्ट्रासह १६ राज्ये आणि ३ केंद्रशासित प्रदेश
महाराष्ट्रात सुरुवात: ३० जून ते २९ जुलै २०२६ (घरोघरी जाऊन पडताळणी)
पात्रतेची तारीख: १ ऑक्टोबर २०२६ (या तारखेला १८ वर्षे पूर्ण होणारे तरुण पात्र)
अंतिम मतदार यादी प्रसिद्धी: ७ ऑक्टोबर २०२६
मोहिमेची व्याप्ती: देशभरातील सुमारे ३७.६३ कोटी मतदारांचा समावेश

‘एसआयआर’ (SIR) म्हणजे काय आणि त्याचा उद्देश काय?
स्पेशल इंटेन्सिव्ह रिव्हिजन (SIR) ही भारत निवडणूक आयोगाद्वारे मतदार याद्यांमधील चुका सुधारण्यासाठी राबवली जाणारी एक विशेष देशव्यापी मोहीम आहे. मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांनी माहिती दिली की, २०२९ मधील लोकसभा निवडणूक आणि विविध २४ राज्यांमधील आगामी विधानसभा निवडणुकांच्या पूर्वतयारीचा हा एक भाग आहे. या प्रक्रियेचा मुख्य उद्देश केवळ पात्र मतदारांची नोंद यादीत ठेवणे, बोगस किंवा दुबार नावे वगळणे, आणि मृत किंवा कायमचे स्थलांतरित झालेल्या नागरिकांची नावे यादीतून बाद करून मतदार यादी १००% शुद्ध करणे हा आहे.

प्रचंड मनुष्यबळाची तैनाती
DD News ने दिलेल्या वृत्तानुसार, या तिसऱ्या टप्प्यात महाराष्ट्र हे सर्वाधिक मतदारसंख्या असलेले राज्य आहे. त्यामुळे ही मोहीम पारदर्शक करण्यासाठी राज्यात ९७,९२४ बूथ स्तरीय अधिकारी (BLO) नियुक्त करण्यात आले आहेत, जे थेट नागरिकांच्या दारापर्यंत पोहोचतील. यासोबतच प्रक्रियेत पारदर्शकता राखण्यासाठी विविध राजकीय पक्षांनी नियुक्त केलेले ९६,९४९ बूथ लेव्हल एजंट (BLA) देखील निवडणूक अधिकाऱ्यांना सहकार्य करतील.

जनगणना आणि ‘लाडकी बहीण’ योजनेचा होणार फायदा
निवडणूक आयोगाने स्पष्ट केले की, सध्या देशभरात सुरू असलेल्या जनगणनेच्या (Census) घर सूची प्रक्रियेचे वेळापत्रक आणि एसआयआरचे वेळापत्रक एकमेकांशी सुसंगत ठेवण्यात आले आहे, जेणेकरून दोन्ही प्रशासकीय कामांमध्ये योग्य समन्वय राहील.

तसेच, महाराष्ट्रात ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना’ आणि इतर शासकीय योजनांमुळे कोट्यवधी महिलांनी आपली आधार कार्डे, बँक खाती आणि रहिवासी पत्ते अद्ययावत (Update) केले आहेत. याचा थेट फायदा या मोहिमेला होणार असून, महिला मतदारांची अचूक नोंदणी होण्यास आणि ‘जेन झी’ (Gen Z) या तरुण नवमतदारांचा टक्का वाढण्यास मोठी मदत होणार आहे.

तिसऱ्या टप्प्यात समाविष्ट असलेली १६ राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेश
हा तिसरा टप्पा पूर्ण झाल्यानंतर निवडणूक आयोगाकडे देशातील ९५% मतदारांची पूर्णपणे शुद्ध यादी तयार असेल. या टप्प्यात खालील राज्यांचा समावेश आहे:

राज्ये: महाराष्ट्र, आंध्र प्रदेश, कर्नाटक, तेलंगणा, पंजाब, हरियाणा, झारखंड, ओडिशा, उत्तराखंड, अरुणाचल प्रदेश, मेघालय, मणिपूर, मिझोराम, नागालँड, सिक्कीम आणि त्रिपुरा.

केंद्रशासित प्रदेश: दिल्ली (NCT), चंदीगड, दादरा आणि नगर हवेली तसेच दमण आणि दीव.

नागरिकांसाठी निवडणूक विभागाचे आवाहन
३० जून ते २९ जुलै या कालावधीत जेव्हा बीएलओ अधिकारी घरी येतील, तेव्हा नागरिकांनी आपले आधार कार्ड किंवा मतदान कार्ड दाखवून नावाची खात्री करावी. ५ ऑगस्ट रोजी प्रारूप यादी प्रसिद्ध झाल्यावर नागरिकांना Voters Service Portal या अधिकृत संकेतस्थळावर किंवा ‘ECINET’ ॲपवर जाऊन आपले नाव तपासता येईल आणि ४ सप्टेंबरपर्यंत दुरुस्त्या सुचवता येतील.