भायखळ्यात अण्णा भाऊ साठे नाट्यगृहाचे थाटात लोकार्पण!

मुंबई : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

मुंबईच्या सांस्कृतिक वैभवात आज एका अत्यंत महत्त्वाच्या आणि आधुनिक अध्यायाची भर पडली आहे. भायखळा येथील वीरमाता जिजाबाई भोसले उद्यान (राणीबाग) परिसरात बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या वतीने कोट्यवधी रुपये खर्च करून अत्यंत देखणे आणि अत्याधुनिक स्वरूपात नूतनीकरण करण्यात आलेल्या ‘लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे नाट्यगृहा’चा लोकार्पण सोहळा आज अत्यंत उत्साहात पार पडला. राज्याचे मुख्यमंत्री श्री. देवेंद्र फडणवीस यांच्या शुभहस्ते या नूतनीकृत वास्तूचे थाटात उद्घाटन करण्यात आले. याप्रसंगी राज्याचे उपमुख्यमंत्री तथा मुंबई शहर जिल्ह्याचे पालकमंत्री श्री. एकनाथ शिंदे यांची प्रमुख उपस्थिती होती. या भव्य सोहळ्यामुळे मुंबईतील नाट्यप्रेमी, कलावंत आणि रसिकांची अनेक वर्षांची प्रतीक्षा अखेर संपली असून, मुंबईला आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे आणि आधुनिक सोयी-सुविधांनी सज्ज असे एक नवे सांस्कृतिक व्यासपीठ मिळाले आहे.

लोकार्पणानंतर उपस्थितांना संबोधित करताना मुख्यमंत्री श्री. देवेंद्र फडणवीस यांनी या नाट्यगृहाच्या नूतनीकरणाबद्दल मुंबई महानगरपालिकेचे कौतुक केले. मुख्यमंत्री म्हणाले, “साहित्यरत्न लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे यांच्या विचारांचा आणि अमूल्य साहित्याचा वारसा पुढील पिढ्यांपर्यंत प्रभावीपणे पोहोचवण्यासाठी राज्य शासन पूर्णपणे कटिबद्ध आहे. चिरागनगर येथे त्यांच्या आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या भव्य स्मारकाचे आणि संशोधन केंद्राचे काम वेगाने सुरू आहे. याच साखळीतील भायखळ्यातील या देखण्या नाट्यगृहाचे लोकार्पण हा महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक चळवळीतील एक ऐतिहासिक आणि महत्त्वाचा टप्पा आहे. हे नाट्यगृह केवळ नाटक सादर करण्याची जागा नसून अण्णा भाऊंच्या क्रांतिकारी विचारांची आणि मराठी अस्मितेची प्राणप्रतिष्ठा करणारे जिवंत केंद्र ठरेल”.

यावेळी बोलताना उपमुख्यमंत्री श्री. एकनाथ शिंदे यांनी लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे यांच्या स्मृतींना आणि संयुक्त महाराष्ट्राच्या लढ्यातील त्यांच्या योगदानाला उजाळा दिला. ते म्हणाले, “क्रांतिसूर्य अण्णा भाऊ साठे यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य शोषित, पीडित, कष्टकरी, दलित आणि वंचित समाजाला न्याय मिळवून देण्यासाठी समर्पित केले. त्यांच्या लेखणीत आणि शाहिरीत समाज परिवर्तनाची प्रचंड ताकद होती. संयुक्त महाराष्ट्राच्या आंदोलनात आपल्या बुलंद आवाजाने त्यांनी जनसामान्यांना जागृत आणि प्रेरित करण्याचे अभूतपूर्व कार्य केले. अशा महान महापुरुषाच्या नावाने मुंबईच्या मध्यवर्ती भागात इतके देखणे नाट्यगृह साकारणे, हा मुंबईतील समस्त कष्टकरी आणि रसिक जनतेचा मोठा गौरव आहे”.

बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने (BMC) कलाकारांची गरज आणि प्रेक्षकांचा आनंद लक्षात घेऊन या बंदिस्त नाट्यगृहाचा संपूर्ण कायापालट केला आहे. या नूतनीकृत वास्तूमध्ये खालील वैशिष्ट्यांचा समावेश आहे:

1. भव्य आसन क्षमता: नाट्यगृहामध्ये तब्बल ७६१ प्रेक्षकांची बसण्याची मध्यवर्ती व सुसज्ज व्यवस्था करण्यात आली आहे.
2. वातानुकूलित यंत्रणा: संपूर्ण नाट्यगृह अत्याधुनिक सेंट्रल एअर कंडिशनिंग (वातानुकूलित) प्रणालीने सज्ज आहे.
3. अत्याधुनिक ध्वनिक्षेपण: नाटकातील संवादांचा आणि संगीताचा दर्जा अचूक राखण्यासाठी जागतिक दर्जाची ध्वनी यंत्रणा बसवण्यात आली आहे.
4. प्रगत प्रकाशयोजना: वेगवेगळ्या सांस्कृतिक कार्यक्रमांना आणि प्रायोगिक नाटकांना साजेशी अशी डिजिटल प्रकाशयोजना (Lighting System) येथे उपलब्ध आहे.
5. कलाकारांसाठी उत्तम सोयी: रंगमंचाची प्रगत रचना, ग्रीन रूम्स आणि वास्तुकलेचा उत्कृष्ट नमुना या वास्तूत पहायला मिळतो.

या ऐतिहासिक सुवर्णक्षणाचे साक्षीदार होण्यासाठी महाराष्ट्राच्या राजकीय, सामाजिक आणि सांस्कृतिक क्षेत्रातील दिग्गज नेत्यांनी मोठी हजेरी लावली होती. व्यासपीठावर विधान परिषदेचे उपसभापती श्री. सचिन अहिर, कौशल्य, रोजगार, उद्योजकता व नाविन्यता मंत्री तथा मुंबई उपनगरे जिल्हा सहपालकमंत्री श्री. मंगल प्रभात लोढा, मुंबईच्या महापौर श्रीमती रितू तावडे, सिद्धिविनायक मंदिर ट्रस्टचे अध्यक्ष श्री. सदा सरवणकर, आणि उपमहापौर श्री. संजय घाडी प्रामुख्याने उपस्थित होते.

तसेच विविध मतदारसंघांचे लोकप्रतिनिधी आणि आमदार श्री. अमित साटम, श्री. कालिदास कोळंबकर, श्री. प्रकाश सुर्वे, श्री. प्रसाद लाड, माजी मंत्री श्री. विजय (भाई) गिरकर यांनीही कार्यक्रमाला हजेरी लावली. मुंबई महानगरपालिकेचे नेतृत्व करणाऱ्या सभागृह नेते श्री. गणेश खणकर, विरोधी पक्षनेत्या श्रीमती किशोरी पेडणेकर, शिवसेना गटनेता श्री. अमेय घोले, समाजवादी पक्ष गटनेता श्रीमती अमरीन अब्राहनी यांच्यासह स्थायी समिती अध्यक्ष श्री. प्रभाकर शिंदे, सुधार समिती अध्यक्ष श्रीमती संध्या दोशी-सक्रे, शिक्षण समिती अध्यक्ष श्रीमती राजेश्री शिरवडकर आणि बेस्ट समिती अध्यक्ष श्रीमती तृष्णा विश्वासराव यांनी या कार्यक्रमात सहभाग घेतला.

हा संपूर्ण प्रकल्प यशस्वीरीत्या पूर्ण करून तो लोकार्पण पातळीवर आणण्यात मुंबई महानगरपालिकेच्या प्रशासकीय यंत्रणेने महत्त्वाची भूमिका बजावली. कार्यक्रमाला महानगरपालिका आयुक्त श्रीमती अश्विनी भिडे, अतिरिक्त महानगरपालिका आयुक्त (पूर्व उपनगरे) डॉ. अविनाश ढाकणे, विविध विभागांचे उपआयुक्त, सहायक आयुक्त तसेच पालिकेचे वरिष्ठ अभियंते उपस्थित होते. सर्व मान्यवरांच्या हस्ते पालिकेच्या उत्तम कामाचे कौतुक करण्यात आले.

भायखळा परिसरातील हे नाट्यगृह दक्षिण आणि मध्य मुंबईला जोडणारे एक प्रमुख केंद्र आहे. गेल्या काही वर्षांपासून नूतनीकरणाच्या कामामुळे हे नाट्यगृह बंद होते, ज्यामुळे स्थानिक स्तरावर मोठ्या सांस्कृतिक कार्यक्रमांची कोंडी झाली होती. मात्र आता हे नाट्यगृह पुन्हा एकदा नव्या थाटात सुरू झाल्याने मुंबईतील मराठी रंगभूमीला नवसंजीवनी मिळणार आहे. लोकार्पण सोहळ्याला मुंबईतील नामवंत नाटककार, रंगकर्मी, स्थानिक नागरिक, महिला आणि आबालवृद्ध रसिकांनी प्रचंड गर्दी केली होती. टाळ्यांच्या कडकडाटात आणि लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे यांच्या जयघोषात हा दिमाखदार सोहळा संपन्न झाला. मुंबईच्या सांस्कृतिक नकाशावर या नाट्यगृहाच्या रूपाने आज एक नवा सुवर्णबिंदू कोरला गेला आहे.