फडणवीसांच्या गृहखात्याचा ‘लाठीशाही’ कारभार! | गृहमंत्र्यांवर सडेतोड टीका
मुंबई : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा
कॉक्रोच जनता पार्टीचे संस्थापक अभिजित दीपके यांच्या नेतृत्वाखालील ‘चलो संसद मोर्चा’ पोलिसांनी बळाचा वापर करून आणि लाठीमार करून रोखला. या घटनेनंतर मुख्यमंत्र्यांनी नाव न घेता विरोधी पक्षांवर टीकास्त्र सोडले. मात्र, महाराष्ट्रातील सध्याची राजकीय आणि सामाजिक परिस्थिती पाहता, ही टीका म्हणजे स्वतःच्या अपयशावरून लक्ष भरकटवण्याचा प्रयत्न आहे. राज्याचे गृहमंत्री आणि उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या कार्यपद्धतीवर, पोलिसांच्या वाढत्या राजकीय वापरावर आणि एकूणच प्रशासकीय अपयशावर प्रकाश टाकणारा हा सडेतोड लेख.
सत्तेचा माज की प्रशासकीय अपयश? फडणवीसांच्या गृहखात्याचा ‘लाठीशाही’ कारभार: महाराष्ट्राच्या राजकीय संस्कृतीला वैचारिक मतभेदांची आणि लोकशाही मार्गाने आंदोलने करण्याची मोठी परंपरा लाभली आहे. परंतु, गेल्या काही काळापासून राज्यातील ही परंपरा मोडीत काढून ‘दडपशाही’ आणि ‘लाठीशाही’चा नवा पॅटर्न उदयास येत असल्याचे चित्र आहे. कॉक्रोच जनता पार्टीच्या ‘चलो संसद’ मोर्चादरम्यान आंदोलकांवर झालेला लाठीमार ही केवळ एका मोर्चाला रोखण्याची कारवाई नव्हती, तर तो जनतेच्या अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर आणि आंदोलनाच्या हक्कावर झालेला हल्ला आहे. या घटनेनंतर मुख्यमंत्र्यांनी विरोधी पक्षांवर नाव न घेता टीका केली. परंतु, खरी मेख अशी आहे की, जेव्हा-जब्हा सरकार अपयशी ठरते, तेव्हा कायदा-सुव्यवस्थेचे खापर विरोधकांवर फोडून स्वतःची कातडी वाचवण्याचा प्रयत्न केला जातो. या संपूर्ण दडपशाहीच्या केंद्रस्थानी आहेत राज्याचे गृहमंत्री देवेंद्र फडणवीस.
गृहखात्याचे अपयश आणि पोलिसांचे बाहुलेकरण: देवेंद्र फडणवीस हे अत्यंत अभ्यासू आणि हुशार नेते म्हणून ओळखले जातात, यात शंका नाही. मात्र, गृहमंत्री म्हणून त्यांची दुसरी टर्म अत्यंत वादग्रस्त आणि अपयशी ठरत आहे. पोलिसांनी आंदोलकांवर लाठीमार करणे ही काही पहिलीच वेळ नाही. यापूर्वी मराठा आरक्षण आंदोलन असो, धनगर समाज असो की अंगणवाडी सेविकांचे मोर्चे, प्रत्येक वेळी पोलिसांच्या लाठ्यांनी जनतेचा आवाज दाबण्याचा प्रयत्न केला गेला.गृहखात्याचा मुख्य उद्देश राज्यात कायदा आणि सुव्यवस्था राखणे हा असतो. परंतु, सध्या पोलिसांचा वापर कायदा राखण्यासाठी कमी आणि सत्ताधार्यांचे राजकीय हितसंबंध जपण्यासाठी अधिक केला जात असल्याची भावना जनतेत निर्माण झाली आहे. अभिजित दीपके यांच्या पक्षाचा मोर्चा नेमका कोणत्या मागण्यांसाठी होता, त्या मागण्यांवर चर्चा करून मार्ग काढता आला असता. मात्र, संवाद साधण्याऐवजी थेट ‘लाठीमार’ करण्याचा आदेश कोणाचा होता? पोलिसांना जनतेचे रक्षक बनवण्याऐवजी सत्ताधार्यांचे ‘बाहुले’ बनवण्याचे पाप गृहखात्याने केले आहे, हे आता लपून राहिलेले नाही.
नाव न घेता टीका: जबाबदारी टाळण्याची जुनी सवय: मोर्च्यावर लाठीमार झाल्यानंतर मुख्यमंत्र्यांनी नेहमीप्रमाणे विरोधकांवर तोंडसुख घेतले. “विरोधक जनतेची दिशाभूल करत आहेत, आंदोलनामागे राजकीय हात आहे,” असा सूर सत्ताधार्यांनी लावला. हा अत्यंतळ केविलवाणा प्रयत्न आहे. जर प्रत्येक आंदोलनामागे विरोधकच असतील, तर मग तुमचे गुप्तहेर खाते (Intelligence Department) काय झोपा काढत आहे का?देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडे गृहखाते असताना इंटेलिजन्स इनपुट मिळण्यात इतके मोठे अपयश कसे येते? जर आंदोलक हिंसक होणार होते, तर त्यांना आधीच ताब्यात का घेण्यात आले नाही? आणि जर आंदोलन शांततापूर्ण होते, तर मग लाठीमार करण्याची नौबत का आली? या प्रश्नांची उत्तरे देण्याऐवजी विरोधकांवर दोषारोप करणे म्हणजे स्वतःचे अपयश लपवण्याचा पळपुटा मार्ग आहे. फडणवीस आणि मुख्यमंत्री हे दोघेही मूळ मुद्द्यांना बगल देण्यात पटाईत आहेत, हेच यातून पुन्हा सिद्ध झाले.
लोकशाहीत आंदोलनाचा अधिकार की हुकूमशाही: भारतीय संविधानाने प्रत्येक नागरिकाला शांततापूर्ण मार्गाने आंदोलन करण्याचा आणि आपला निषेध नोंदवण्याचा अधिकार दिला आहे. ‘चलो संसद मोर्चा’ हा याच लोकशाही अधिकाराचा भाग होता. कोणत्याही लोकशाही सरकारचे कर्तव्य असते की त्यांनी आंदोलकांच्या प्रतिनिधींशी चर्चा करावी, त्यांचे म्हणणे ऐकून घ्यावे. परंतु, सध्याच्या सरकारला जनआक्रोश ऐकून घेण्याची मानसिकता राहिलेली नाही.सत्तेच्या नशेत चुरूर असलेल्या या सरकारला आता जनतेचे प्रश्न किरकोळ वाटू लागले आहेत. देवेंद्र फडणवीस हे मुख्यमंत्री असतानाही त्यांच्यावर ‘सुडाचे राजकारण’ केल्याचे आरोप झाले होते. आता उपमुख्यमंत्री आणि गृहमंत्री म्हणून ते अधिक आक्रमक आणि असहिष्णू झाल्याचे दिसते. पोलिसांच्या बळावर राज्य चालवता येत नाही, हा इतिहास आहे. लाठीच्या जोरावर जनतेचा आवाज दाबण्याचा प्रयत्न प्रत्येक वेळी उलटा फिरतो, याचा विसर फडणवीसांना पडलेला दिसतो.
‘सुपर सीएम’ ते ‘अकार्यक्षम गृहमंत्री’: महायुती सरकार आल्यापासून देवेंद्र फडणवीस हेच पडद्यामागून सर्व सूत्रे हलवत आहेत, हे जगजाहीर आहे. त्यांना ‘सुपर सीएम’ देखील म्हटले जाते. मग जर सर्व अधिकार आणि निर्णय तुमच्या हातात आहेत, तर राज्यातील बिघडत चाललेल्या परिस्थितीची जबाबदारीही तुमचीच नाही का?आज महाराष्ट्रात महिलांवरील अत्याचार वाढले आहेत, अमली पदार्थांचे (Drugs) जाळे पसरत चालले आहे, गँगवॉरच्या घटना पुन्हा डोके वर काढत आहेत आणि तरुण रस्त्यावर उतरून आंदोलन करत आहेत. या सर्व आघाड्यांवर गृहमंत्री देवेंद्र फडणवीस अपयशी ठरले आहेत. फडणवीस यांचे पूर्ण लक्ष विरोधकांचे पक्ष फोडणे, राजकीय गणिते जुळवणे आणि आगामी निवडणुकांची रणनीती आखणे यातच व्यस्त आहे. गृहखात्यासारख्या अत्यंत संवेदनशील खात्याला त्यांनी दुय्यम स्थान दिले आहे, ज्याचा फटका आज महाराष्ट्रातील सर्वसामान्य जनतेला बसत आहे.
निष्पाप कार्यकर्त्यांवर लाठ्या कशासाठी?: कोणत्याही आंदोलनात सहभागी होणारे कार्यकर्ते हे कोणत्या ना कोणत्या सामाजिक किंवा राजकीय भूमिकेतून एकत्र आलेले असतात. अभिजित दीपके यांच्या नेतृत्वाखालील आंदोलकही आपल्या मागण्यांसाठी पुढे जात होते. त्यांच्यावर अमानुषपणे लाठ्या चालवणे हे गृहमंत्र्यांच्या ‘दबंग’ प्रतिमेला शोभणारे नाही. पोलिसांच्या लाठीमारात अनेक तरुण जखमी झाले.या तरुणांच्या रक्ताने माखलेले कपडे हे फडणवीसांच्या गृहखात्याच्या कारभारावर लागलेला डाग आहे. जर हे सरकार स्वतःला ‘जनतेचे सरकार’ म्हणवून घेते, तर मग जनतेवर लाठ्या उगारताना यांचे हात का थरथरत नाहीत? विरोधकांना बदनाम करण्याच्या नादात तुम्ही सामान्य जनतेला शत्रू मानू लागला आहात, हेच या लाठीमारातून स्पष्ट होते.
आता तरी आत्मपरीक्षण करा: कॉक्रोच जनता पार्टीच्या मोर्चावरील लाठीमार आणि त्यानंतर मुख्यमंत्र्यांनी केलेली राजकीय वक्तव्ये ही महाराष्ट्राच्या राजकारणाची घसरलेली पातळी दर्शवतात. देवेंद्र फडणवीस यांनी आता केवळ राजकीय आरोप-प्रत्यारोप करण्यापलीकडे जाऊन गृहमंत्री म्हणून आपल्या कर्तव्याचे आत्मपरीक्षण करण्याची गरज आहे.सत्तेचा अमरपट्टा कोणीही घेऊन आलेला नसतो. आज तुमच्या हातात पोलीस यंत्रणा आहे म्हणून तुम्ही जनतेचा आवाज दाबू शकता, पण उद्या हीच जनता मतपेटीच्या माध्यमातून आपला रोष व्यक्त करेल, तेव्हा कोणत्याही लाठ्या किंवा पोलीस तुम्हाला वाचवू शकणार नाहीत. मुख्यमंत्र्यांनी विरोधकांवर नाव न घेता टीका करण्यापेक्षा आपल्या गृहमंत्र्यांना कायदा-सुव्यवस्था सुधारण्याचे आदेश द्यावेत. फडणवीसांनीही पक्षीय राजकारणातून बाहेर पडून राज्याचे गृहमंत्री म्हणून निष्पक्षपातीपणे काम करावे, अन्यथा महाराष्ट्राच्या इतिहासात त्यांची नोंद एक ‘लाठीशहा गृहमंत्री’ म्हणून होईल, यात शंका नाही. आता तरी सुधारा आणि लोकशाहीचा आदर करा!
