सावधान! वर्तमानपत्रात वडापाव, भजी दिल्यास विक्रेत्यांवर होणार थेट गुन्हा!
मुंबई : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा
अन्न व औषध प्रशासनाचे (FDA) आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी खाद्यपदार्थ बांधण्यासाठी किंवा वाढण्यासाठी वृत्तपत्राचा (वर्तमानपत्राचा) कागद वापरण्यावर कडक बंदी घातली आहे. लोकमताच्या (Lokmat) एका ताज्या वृत्तानुसार, वडापाव, भेळ, भजी किंवा समोसे यांसारखे गरम स्ट्रीट फूड वर्तमानपत्राच्या कागदावर देणे नागरिकांच्या आरोग्यासाठी अत्यंत घातक असल्याचे प्रशासनाने (FDA) स्पष्ट केले आहे. या आदेशाचे उल्लंघन करताना आढळल्यास संबंधित खाद्यविक्रेत्यांवर कडक दंडात्मक आणि फौजदारी कायदेशीर कारवाई करण्यात येणार आहे.
आयुक्त तुकाराम मुंढेंचा धडक पवित्रा
अन्न व औषध प्रशासन विभागाच्या आयुक्तपदाची सूत्रे हाती घेतल्यापासून आयएएस (IAS) अधिकारी तुकाराम मुंढे यांनी राज्यभरात भेसळ आणि अन्न सुरक्षेशी खेळणाऱ्यांविरुद्ध युद्ध पुकारले आहे. मुंबईतील एका प्रसिद्ध वडापाव विक्रेत्यावर झालेल्या संयुक्त कारवाईनंतर, खाद्यपदार्थांच्या सुरक्षित पॅकेजिंगचा मुद्दा ऐरणीवर आला होता. याची गंभीर दखल घेत आयुक्त मुंढे यांनी राज्यातील सर्व हॉटेलचालक, टपरीधारक आणि रस्त्यावरील खाद्यविक्रेत्यांना वर्तमानपत्राचा वापर तात्काळ थांबवण्याचे आदेश दिले आहेत.
वर्तमानपत्राचा कागद आरोग्यासाठी का घातक?
वृत्तपत्राच्या कागदावर गरम खाद्यपदार्थ देणे हे मानवी शरीरासाठी ‘स्लो पॉयझन’ (हळूहळू पसरणारे विष) ठरते, असे वैद्यकीय तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे:
1. शाईतील विषारी रसायने: वर्तमानपत्राच्या छपाईसाठी वापरण्यात येणाऱ्या शाईमध्ये शिसे (Lead), कॅडमियम (Cadmium), ग्रेफाइट आणि इतर घातक रंगद्रव्यांचा (Pigments) समावेश असतो. गरम वडापाव किंवा भजी पेपरवर ठेवल्यास हे रासायनिक घटक अन्नामध्ये सहज विरघळतात.
2. कर्करोगाचा धोका: ही रासायनिक विषारी द्रव्ये शरीरात गेल्याने यकृत (Liver), मूत्रपिंड (Kidney) खराब होण्याचा धोका असतो. तसेच दीर्घकाळ अशा अन्नाचे सेवन केल्यास कर्करोगासारखे (Cancer) गंभीर आजार उद्भवू शकतात.
3. जंतू आणि विषाणूंचा संसर्ग: वृत्तपत्रे छापल्यापासून ते रद्दीवाल्याच्या दुकानातून खाद्यविक्रेत्यांपर्यंत पोहोचेपर्यंत शेकडो लोकांच्या हाताखालून जातात. वाहतुकीदरम्यान त्यावर साचलेली धूळ, जीवाणू (Bacteria) आणि विषाणू थेट नागरिकांच्या पोटात जातात, ज्यामुळे अन्नबाधा होऊ शकते.
FSSAI चा नियम आणि कडक अंमलबजावणी
भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानके प्राधिकरणाचा (FSSAI) हा नियम देशभरात १ जुलै २०१९ पासूनच लागू आहे. मात्र, हॉटेल आणि रस्त्यावरील गाड्यांवर याची प्रभावी अंमलबजावणी होत नव्हती. आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी आता ‘झिरो टॉलरेंस’ (अजिबात गय न करणे) धोरण स्वीकारल्याने संपूर्ण महाराष्ट्रातील अन्न सुरक्षा पथके सक्रिय झाली आहेत. विक्रेत्यांनी वर्तमानपत्राऐवजी मान्यताप्राप्त फूड ग्रेड कागद, बटर पेपर किंवा पानांच्या पत्रावळींचा वापर करावा, अशा सूचना देण्यात आल्या आहेत.
नियम मोडल्यास होणार जेल आणि मोठा दंड
“नागरिकांना शुद्ध, स्वच्छ आणि सुरक्षित अन्न मिळणे हा त्यांचा मूलभूत अधिकार आहे,” असे आयुक्त मुंढे यांनी परिपत्रकात स्पष्ट केले आहे. या मोहिमेअंतर्गत अन्न सुरक्षा अधिकारी राज्याच्या विविध भागांत अचानक धाडी टाकणार आहेत. जर कोणताही विक्रेता वर्तमानपत्रात पार्सल देताना किंवा अन्न वाढताना आढळला, तर त्याचा माल जप्त करण्यासोबतच अन्न सुरक्षा कायद्यांतर्गत परवाना रद्द करणे, भारी दंड ठोकणे आणि फौजदारी गुन्हा दाखल करणे अशी कडक कारवाई केली जाईल.
प्रशासनाने नागरिकांनाही आवाहन केले आहे की, त्यांनी स्वतःच्या आरोग्यासाठी वर्तमानपत्रात अन्नपदार्थ घेणे टाळावे आणि असे करणाऱ्या विक्रेत्यांची तक्रार एफडीएच्या (FDA) टोल फ्री क्रमांकावर करावी. तुकाराम मुंढेंच्या या धडक निर्णयामुळे राज्यातील भेसळखोर आणि नियमबाह्य व्यवसाय करणाऱ्या व्यापाऱ्यांचे धाबे पुरते दणाणले आहेत.
