पत्राचाळ पुनर्विकास: ‘आता आर या पार चा लढा!’; म्हाडाच्या अन्यायाविरोधात रहिवासी आक्रमक, सुनील प्रभू मैदानात!

मुंबई/गोरेगाव: निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

मुंबईतील गोरेगाव येथील सिद्धार्थ नगर (पत्राचाळ) पुनर्विकासाचा प्रश्न गेल्या अनेक वर्षांपासून रखडला असून, आता या प्रश्नाने उग्र रूप धारण केले आहे. म्हाडाकडून (MHADA) होत असलेल्या दिरंगाई आणि अन्यायाविरोधात ‘जागरूक पत्राचाळ रहिवासी समिती’ने पुकारलेल्या साखळी उपोषणाचा आज (१४ मार्च २०२६) दुसरा दिवस आहे. या आंदोलनाला पाठिंबा देण्यासाठी शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षाचे आमदार आणि नेते मा. सुनील प्रभू यांनी प्रत्यक्ष भेट देऊन रहिवाशांच्या खांद्याला खांदा लावून लढण्याची ग्वाही दिली.

६७२ कुटुंबांच्या हक्काचा लढा
सिद्धार्थ नगर पत्राचाळ येथील ६७२ मूळ रहिवाशांचा पुनर्विकासाचा प्रश्न गेली १६-१७ वर्षे प्रलंबित आहे. स्वतःच्या हक्काच्या घरासाठी अनेक रहिवासी वयोमानानुसार देह सोडून गेले, तरीही अद्याप घराचे स्वप्न पूर्ण झालेले नाही. म्हाडाच्या कारभारावर आणि वारंवार मिळणाऱ्या पोकळ आश्वासनांवर रहिवाशांचा आता विश्वास उरलेला नाही. याच अन्यायाचा पाढा वाचण्यासाठी आणि शासनाचे डोळे उघडण्यासाठी रहिवाशांनी ‘साखळी उपोषण’ सुरू केले आहे.

सुनील प्रभू यांची भेट आणि सत्ताधाऱ्यांवर प्रहार
उपोषणाच्या दुसऱ्या दिवशी आमदार सुनील प्रभू यांनी आंदोलनस्थळी भेट दिली. यावेळी त्यांच्यासोबत शिवसेना गोरेगाव विधानसभा संघटक राजू पाध्ये, गोरेगाव मार्मिक परिवाराचे सर्वेसर्वा सुनील देऊळकर आणि स्थानिक शिवसैनिक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

यावेळी बोलताना सुनील प्रभू म्हणाले की, “शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्ष पहिल्या दिवसापासून पत्राचाळ रहिवाशांच्या पाठीशी ठामपणे उभा आहे. म्हाडा आणि विद्यमान सरकार केवळ तारखांवर तारखा देत आहे, मात्र प्रत्यक्षात ६७२ कुटुंबांना घरांच्या चाव्या देण्यास टाळाटाळ करत आहे. मी मागील दोन वर्षांपासून विधिमंडळाच्या प्रत्येक अधिवेशनात पत्राचाळ रहिवाशांच्या व्यथा मांडल्या आहेत, पण हे सरकार बहिरे झाले आहे.

‘आता आर या पार’ची हाक
आंदोलनस्थळी उपस्थित असलेल्या रहिवाशांमध्ये संतापाची लाट असून त्यांनी ‘आता आर या पार’ असा पवित्रा घेतला आहे. जोपर्यंत घरांचा ताबा मिळण्याबाबत ठोस लेखी आश्वासन मिळत नाही, तोपर्यंत हे उपोषण मागे घेतले जाणार नाही, असा निर्धार जागरूक पत्राचाळ रहिवासी समितीने केला आहे. सुनील प्रभू यांनी पुढे स्पष्ट केले की, “हा केवळ घरांचा प्रश्न नसून तो माणुसकीचा आणि हक्काचा प्रश्न आहे. गोरेगावकरांनी आपल्या हक्कासाठी एकत्र येण्याची हीच ती वेळ आहे.

प्रशासकीय दिरंगाई आणि रहिवाशांचे हाल
पत्राचाळ प्रकरणात विकासकांनी केलेला घोटाळा आणि त्यानंतर म्हाडाने घेतलेली जबाबदारी यात सामान्य रहिवासी भरडला गेला आहे. अनेक रहिवाशांचे भाडे थकलेले आहे, तर अनेकांना हक्काचे घर कधी मिळणार याची कोणतीही स्पष्टता नाही. म्हाडाने यापूर्वी दिलेल्या मुदती पाळल्या नसल्याचा आरोपही रहिवाशांनी केला आहे. “आम्ही किती काळ वाट पाहायची? आमची नवी पिढी चाळीतून बेघर होऊन भाड्याच्या घरात मोठी होत आहे,” अशी आर्त हाक एका महिला आंदोलकाने दिली.

गोरेगावकरांना सामील होण्याचे आवाहन
जागरूक पत्राचाळ रहिवासी समितीने संपूर्ण गोरेगावमधील नागरिकांना या लढ्यात सहभागी होण्याचे आवाहन केले आहे. हा लढा केवळ ६७२ कुटुंबांचा नसून अन्यायाविरोधात पुकारलेला एल्गार आहे. सुनील प्रभू यांच्या भेटीमुळे आंदोलनाला राजकीय वजन प्राप्त झाले असून, आगामी काळात हे आंदोलन अधिक तीव्र होण्याची शक्यता आहे.

पत्राचाळ रहिवाशांच्या मागण्या:
१. रखडलेल्या पुनर्विकास प्रकल्पाचे काम युद्धपातळीवर सुरू करावे.
२. मूळ ६७२ रहिवाशांना घरांचा ताबा मिळण्याची निश्चित तारीख द्यावी.
३. थकीत घरभाडे त्वरित रहिवाशांच्या बँक खात्यात जमा करावे.
४. म्हाडाच्या अधिकाऱ्यांनी प्रत्यक्ष येऊन रहिवाशांशी संवाद साधावा.

आगामी आंदोलनाची दिशा:
जर येत्या दोन दिवसांत सरकारने सकारात्मक निर्णय घेतला नाही, तर हे आंदोलन अधिक तीव्र करण्याचा इशारा जागरूक पत्राचाळ रहिवासी समितीने दिला आहे. गोरेगावमधील इतर सामाजिक संस्थांनीही या लढ्यात उडी घेण्याची तयारी दर्शवली आहे.
पत्राचाळ पुनर्विकासाचा इतिहास अत्यंत क्लेशदायक आहे. २००७-०८ मध्ये सुरू झालेला हा प्रकल्प ६७२ मध्यमवर्गीय कुटुंबांच्या स्वप्नांचा चुराडा करणारा ठरला.

विकासकांनी म्हाडाची आणि रहिवाशांची फसवणूक केल्याने हा प्रकल्प रखडला. त्यानंतर अनेक वर्षे रहिवाशांना ना हक्काचे घर मिळाले, ना घराचे भाडे. अनेकांना आपले आयुष्य भाड्याच्या घरांतच संपवावे लागले. म्हाडाने हा प्रकल्प स्वतः पूर्ण करण्याचा निर्णय घेतला, तेव्हा आशेचा किरण दिसला होता; मात्र कामाची संथ गती आणि प्रशासकीय अनास्था यामुळे रहिवाशांचा संयम आता सुटला आहे.

आमदार सुनील प्रभू यांच्या भेटीनंतर या आंदोलनाला अधिक बळ मिळाले आहे. प्रभू यांनी स्पष्ट केले की, हा लढा केवळ गोरेगावपुरता मर्यादित नसून, मुंबईतील रखडलेल्या सर्व पुनर्विकास प्रकल्पांमधील रहिवाशांसाठी एक संदेश आहे. राजू पाध्ये आणि सुनील देऊळकर यांनीही रहिवाशांच्या सुरक्षिततेचा आणि हक्काचा प्रश्न ऐरणीवर धरला आहे. जर येत्या ४८ तासांत म्हाडा प्रशासनाकडून समाधानकारक पावले उचलली गेली नाहीत, तर हे ‘साखळी उपोषण’ अधिक तीव्र करून ‘जेल भरो’ आंदोलनाचे स्वरूप धारण करेल, असा इशाराही यावेळी देण्यात आला.