रस्त्यावर बसणारा ‘जनतेचा पंतप्रधान’; बालेन शाह यांच्या कामाची जगभर चर्चा..!!

मुंबई/काठमांडू : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा

राजकारण म्हटले की डोळ्यांसमोर येतात त्या आलिशान गाड्या, कडक सुरक्षा रक्षक आणि जनतेपासून लांब राहणारे नेते. पण या प्रतिमेला छेद देणारे एक व्यक्तिमत्त्व म्हणजे नेपाळचे नवनिर्वाचित पंतप्रधान बालेंद्र शाह. सोशल मीडियावर सध्या त्यांचे काही फोटो तुफान व्हायरल होत आहेत, ज्यात ते कोणत्याही बडेजावाशिवाय रस्त्याच्या कडेला एका साध्या प्लास्टिकच्या खुर्चीवर बसून सर्वसामान्यांच्या तक्रारी ऐकताना दिसत आहेत.

प्लास्टिकची खुर्ची आणि थेट संवाद
बालेन शाह यांच्या कार्यपद्धतीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांची साधेपणा. व्हायरल झालेल्या चित्रांमध्ये कोणताही मोठा मंच नाही, सोफ्यांची आरास नाही की सुरक्षेचा मोठा ताफा नाही. ते फक्त एका साध्या खुर्चीवर बसतात आणि समोर येणाऱ्या प्रत्येक नागरिकाचे म्हणणे शांतपणे ऐकून घेतात. त्यांच्या या शैलीमुळे नागरिकांना “आपल्या समस्या सोडवणारा कोणीतरी जमिनीवरचा माणूस सत्तेत बसला आहे,” असा विश्वास वाटू लागला आहे.

व्हीआयपी संस्कृतीला लगाम
पंतप्रधान पदाची शपथ घेतल्यापासून बालेन शाह यांनी सर्वात आधी ‘व्हीआयपी कल्चर’ संपवण्यावर भर दिला. नेपाळमध्ये मंत्र्यांच्या ताफ्यामुळे होणारी वाहतूक कोंडी आणि सर्वसामान्यांना होणारा त्रास त्यांनी जवळून पाहिला होता. पंतप्रधान म्हणून त्यांनी स्वतःसाठीची सुरक्षा मर्यादित केली असून सरकारी कामात अनावश्यक खर्च टाळण्याचे आदेश दिले आहेत. प्रशासनातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी देखील एसी केबिनमध्ये बसून राहण्यापेक्षा प्रत्यक्ष जमिनीवर उतरून काम करावे, असा त्यांचा आग्रह असतो.

अतिक्रमण आणि भ्रष्टाचारावर ‘बुलडोझर’ कारवाई
बालेन शाह यांनी काठमांडूचे महापौर असतानाच आपल्या कामाची चुणूक दाखवली होती. आता पंतप्रधान म्हणून त्यांनी संपूर्ण देशात अवैध अतिक्रमणाविरोधात मोहीम उघडली आहे. शहरांचे विद्रुपीकरण रोखण्यासाठी आणि सरकारी जमिनी मुक्त करण्यासाठी त्यांनी कडक पावले उचलली आहेत. याशिवाय, शिक्षण क्षेत्रात चालणाऱ्या अवैध कोचिंग क्लासेसवर आणि सिस्टीममधील त्रुटींवर त्यांनी थेट कारवाई सुरू केली आहे. “नियम सर्वांसाठी सारखेच आहेत,” हा संदेश त्यांनी आपल्या कृतीतून दिला आहे.

युवाशक्ती आणि रोजगाराला प्राधान्य
एक स्ट्रक्चरल इंजिनिअर आणि प्रसिद्ध रॅपर ते पंतप्रधान असा त्यांचा प्रवास तरुणांसाठी प्रेरणादायी आहे. बालेन शाह यांनी नेपाळमधील ‘Gen Z’ म्हणजेच तरुण पिढीच्या प्रश्नांना नेहमीच महत्त्व दिले आहे. विविध जनआंदोलनांमध्ये शहीद झालेल्या किंवा जखमी झालेल्या कुटुंबातील सदस्यांना सरकारी नोकऱ्यांमध्ये प्राधान्य देण्याची त्यांची घोषणा अत्यंत धाडसी मानली जात आहे. यामुळे तरुणांचा व्यवस्थेवरचा ढासळलेला विश्वास पुन्हा प्रस्थापित होत आहे.

बदलाची नवी आशा
आजच्या काळात जिथे राजकारण म्हणजे केवळ निवडणुका आणि सत्तासंघर्ष उरला आहे, तिथे बालेन शाह यांनी ‘सर्व्हिस डिलिव्हरी’ (सेवा पुरवणे) याला महत्त्व दिले आहे. त्यांनी दाखवून दिले की, जर इच्छाशक्ती असेल तर जुनाट सिस्टीममध्येही बदल घडवता येतो. लोक त्यांना केवळ एक नेता मानत नाहीत, तर ते त्यांना आपला ‘खरा प्रतिनिधी’ मानतात.

तंत्रज्ञान आणि आधुनिकीकरणावर भर
बालेन शाह केवळ साधेपणासाठीच ओळखले जात नाहीत, तर ते एक प्रगत विचारांचे इंजिनिअर देखील आहेत. त्यांनी नेपाळच्या प्रशासकीय कामात तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्यावर भर दिला आहे. सरकारी कार्यालयांमध्ये हेलपाटे मारण्याऐवजी जास्तीत जास्त सेवा ऑनलाईन कशा मिळतील, यावर त्यांनी लक्ष केंद्रित केले आहे. यामुळे भ्रष्टाचाराला आळा बसण्यास मदत होत असून कामात पारदर्शकता येत आहे. “जेव्हा सिस्टीम डिजिटल होईल, तेव्हाच खऱ्या अर्थाने पारदर्शकता येईल,” असा त्यांचा ठाम विश्वास आहे. त्यांच्या या उपक्रमामुळे नेपाळमधील सुशिक्षित तरुण वर्गामध्ये त्यांच्याबद्दल कमालीचा आदर निर्माण झाला आहे.

पर्यावरण आणि शाश्वत विकास
शहरीकरणाच्या नादात पर्यावरणाचा होणारा ऱ्हास थांबवण्यासाठी बालेन शाह यांनी विशेष योजना आखल्या आहेत. काठमांडूसारख्या शहरांमध्ये वृक्षारोपण आणि सांडपाणी व्यवस्थापनाचे प्रकल्प त्यांनी हाती घेतले आहेत. रॅपर म्हणून आपल्या गाण्यांतून त्यांनी अनेकदा सामाजिक समस्या मांडल्या होत्या, आता पंतप्रधान म्हणून त्या समस्या ते प्रत्यक्ष कृतीतून सोडवत आहेत. त्यांच्या या सर्वसमावेशक दृष्टिकोनामुळे ते केवळ राजकारणी न राहता एक दूरदृष्टी असलेले ‘व्हिजनरी’ नेते म्हणून समोर येत आहेत.

आंतरराष्ट्रीय स्तरावर उमटलेला ठसा
बालेन शाह यांच्या कामाची दखल आता केवळ नेपाळमध्येच नाही, तर शेजारील देशांमध्येही घेतली जात आहे. भारतात देखील सोशल मीडियाच्या माध्यमातून त्यांच्या कार्यपद्धतीचे कौतुक होताना दिसत आहे. कोणत्याही राजकीय वारशाशिवाय आणि मोठ्या पक्षाच्या पाठबळाशिवाय केवळ आपल्या कामाच्या जोरावर देशाचे सर्वोच्च पद भूषवता येते, हे त्यांनी सिद्ध केले आहे. यामुळे दक्षिण आशियातील तरुण राजकारण्यांसाठी ते एक आदर्श ठरत आहेत.

बालेन शाह यांचा हा प्रवास केवळ नेपाळपुरता मर्यादित नाही, तर तो जगभरातील लोकशाहीसाठी एक उदाहरण आहे. साधेपणा आणि प्रामाणिकपणाच्या जोरावर जनमानसात कसे स्थान निर्माण करता येते, हे त्यांनी सिद्ध केले आहे. आगामी काळात ते नेपाळला प्रगतीच्या कोणत्या उंचीवर नेतात, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.