नेमकं काय होतं ‘३७० रुपयांच्या बिर्याणी’चं प्रकरण?
मुंबई : निर्भीड समाचार वृत्तसेवा
सोशल मीडियावर गेल्या काही दिवसांपासून प्रचंड धुमाकूळ घालणाऱ्या आणि तीव्र वादाचा विषय ठरलेल्या ‘३७० रुपयांची बिर्याणी’ प्रकरणी अखेर महाराष्ट्र सायबर पोलिसांनी मोठी कायदेशीर कारवाई केली आहे. विनोदाच्या नावाखाली महिलांची संमती (Consent) आणि सन्मानाची थट्टा उडवल्याप्रकरणी स्टँड-अप कॉमेडियन प्रणित मोरे (Pranit More), प्रेक्षक हिमांशू जांगरा (Himanshu Jangra), आणि मृतदेहांवर आक्षेपार्ह टिप्पणी करणारी डॉक्टर सेजल पवार यांच्यासह इतरांवर गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. महाराष्ट्र सायबरच्या नोडल सायबर पोलीस ठाण्यात हा एफआयआर (FIR No. 36/2026) नोंदवण्यात आला असून यामुळे डिजिटल विश्वात खळबळ माजली आहे.
काय आहेत पोलिसांचे आरोप आणि कलमे?
महाराष्ट्र सायबर पोलिसांनी या प्रकरणाची गंभीर दखल घेत ‘भारतीय न्याय संहिता २०२३’ (BNS) आणि ‘माहिती तंत्रज्ञान कायदा २०००’ (IT Act) च्या विविध कडक कलमांखाली गुन्हे दाखल केले आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने:
1. BNS कलमे ७५(१)(iv) आणि ७५(३): महिलांचा विनयभंग आणि लैंगिक छळवणुकीला प्रोत्साहन देणे.
2. BNS कलम २९४: सार्वजनिक ठिकाणी अश्लील आणि आक्षेपार्ह वर्तन करणे.
3. BNS कलम ३५३(२): समाजात तेढ किंवा चुकीचा संदेश पसरवणे.
4. IT Act चे कलम ६७: इंटरनेट आणि डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर अश्लील किंवा आक्षेपार्ह मजकूर प्रसारित करणे.
पोलिसांनी दिलेल्या प्राथमिक माहितीनुसार, यूट्यूब, इंस्टाग्राम आणि इतर सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर केवळ व्ह्यूज, लाईक्स आणि फॉलोअर्स वाढवून आर्थिक गैरफायदा (Monetisation) कमावण्यासाठीच अशा प्रकारचा अश्लील आणि समाजविघातक मजकूर जाणीवपूर्वक रेकॉर्ड आणि प्रमोट केला गेला.
नेमकं काय होतं ‘३७० रुपयांच्या बिर्याणी’चं प्रकरण?
हा संपूर्ण वाद गुरुग्राम येथील एका स्टँड-अप शोमधील ‘क्राउड वर्क’ व्हिडिओमुळे सुरू झाला. शो दरम्यान प्रेक्षकांमध्ये बसलेल्या २३ वर्षीय हिमांशू जांगरा नावाच्या तरुणाने त्याच्या डेटिंगचा अनुभव सांगताना सांगितले की, “मी एका मुलीला डेटवर घेऊन गेलो आणि तिथे ३७० रुपयांची चिकन बिर्याणी खायला घातली”. पुढे त्याने अत्यंत संतापजनक विधान करत म्हटले की, “मी जर तिच्यावर ३७० रुपये खर्च केले आहेत, तर मी ते वसूल करणारच”. म्हणजेच, त्याने पैशांच्या बदल्यात मुलीच्या शारीरिक संमतीवर (Physical Intimacy) आपला हक्क असल्याचा अश्लील दावा केला.
या अत्यंत आक्षेपार्ह आणि स्त्रियांचा अवमान करणाऱ्या विधानावर कॉमेडियन प्रणित मोरेने त्याला रोखण्याऐवजी किंवा खडे बोल सुनावण्याऐवजी, त्या वक्तव्याचे हसून समर्थन केले आणि स्टेजवरून त्याला ₹५,००० चे बक्षीस देखील दिले. हा व्हिडिओ इंटरनेटवर येताच ‘बिर्याणी म्हणजे संमती नाही’ (#BiryaniIsNotConsent) या हॅशटॅगसह देशभरातून या विकृत मानसिकतेचा तीव्र निषेध करण्यात आला.
मुंबई पोलिसांची भन्नाट पोस्ट आणि राष्ट्रीय महिला आयोगाची एन्ट्री
या वादात देशातील सर्वोच्च संस्थांनी उडी घेतली. राष्ट्रीय महिला आयोगाच्या (NCW) अध्यक्षा विजया रहाटकर यांनी या प्रकारावर तीव्र चिंता व्यक्त केली. महिलांची स्वायत्तता आणि संमती पायदळी तुडवणाऱ्या अशा प्रकारांना मनोरंजनाच्या नावाखाली खपवून घेतले जाणार नाही, असे सांगत त्यांनी तात्काळ हरियाणा पोलिसांनाही कठोर कारवाईचे निर्देश दिले होते.
दुसरीकडे, मुंबई पोलिसांनी देखील आपल्या अधिकृत इंस्टाग्राम पेजवर एक अत्यंत मार्मिक आणि कडक इशारा देणारी पोस्ट शेअर केली होती. त्यात त्यांनी लिहिले होते, “₹३७० मध्ये फक्त एक प्लेट बिर्याणी मिळते. आमच्या लॉक-अपमध्ये जास्त काळ राहिल्यास जेवण आणि मुक्काम दोन्ही मोफत मिळेल. बाकी निवड तुमची!” मुंबई पोलिसांच्या या पोस्टला नेटकऱ्यांनी प्रचंड दाद दिली.
आरोपींवर झालेल्या कारवाया आणि सद्यस्थिती
वादाचे गांभीर्य आणि सायबर पोलिसांचा वाढता कायदेशीर फास पाहून आरोपींवर मोठी कुऱ्हाड कोसळली आहे:
१. नोकरी गमावली: वादग्रस्त विधान करणाऱ्या हिमांशू जांगराला त्याच्या गुरुग्राममधील कंपनीने तात्काळ नोकरीवरून हाकलून दिले आहे.
२. प्रणित मोरे भूमिगत: वाढत्या ट्रोलिंग आणि कायदेशीर कारवाईच्या भीतीपोटी कॉमेडियन प्रणित मोरेने आपले अधिकृत इंस्टाग्राम अकाऊंट तात्पुरते बंद (Deactivate) केले आहे.
३. पोलिसांचे समन्स: महाराष्ट्र सायबर पोलिसांनी आता प्रणित मोरे, हिमांशू जांगरा आणि डॉक्टर सेजल पवार यांना चौकशीसाठी आणि त्यांचे जबाब नोंदवण्यासाठी समन्स जारी केले असून हजर राहण्याचे आदेश दिले आहेत.
डिजिटल जग सुरक्षित ठेवण्यासाठी आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या नावाखाली चालणारी महिलांची विटंबना रोखण्यासाठी महाराष्ट्र सायबर पोलीस कटिबद्ध असून, अशा प्रवृत्तींवर यापुढेही कडक कारवाई केली जाईल, असा स्पष्ट इशारा प्रशासनाने दिला आहे.
